Yazım Kuralları

124 soru

Soru 121Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yaz��m yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Son yıllarda yapılan araştırmalar, İç Anadolu'nun Kuzey'inde yer alan sulak alanların hızla daraldığını göstermektedir.

Cevap

İç Anadolu'nun Kuzey'inde ifadesinin yer aldığı seçenek doğru cevaptır. Bu cümlede yön bildiren 'kuzey' sözcüğü özel isimden sonra geldiği için küçük harfle başlamalı ve kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. Doğru yazımı 'İç Anadolu'nun kuzeyinde' şeklinde olmalıdır.
Yön bildiren sözcükler, özel isimlerin arkasından geldiklerinde küçük harfle yazılırlar. Bu nedenle 'İç Anadolu'nun Kuzey'inde' ifadesinde geçen 'Kuzey' kelimesi büyük harfle yazılmamalı ve kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. Doğrusu 'İç Anadolu'nun kuzeyinde' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde büyük harfle yazılmış kelimeleri ve ilgili kuralları belirlemek.
Belirlenen kelimeler ve kurallar: Resmî Gazete (özel isim istisnası), Türk Dili dergisi (dergi adı küçük yazılır), nisan (belirli tarih içermeyen ay adları küçük yazılır), İç Anadolu'nun Kuzey'inde (yön adlarının yazımı), Avukat Hasan Bey (unvanlar büyük yazılır), Kültür ve Turizm Bakanlığı (kurum adı ve ek kuralı).
Her seçenekteki büyük harf kullanımının TDK kurallarına uygunluğunu denetlemek.
2
Yön bildiren sözcüklerin yazım kuralını kontrol etmek.
TDK kurallarına göre; yön adları tek başlarına veya özel isimden sonra kullanıldıklarında küçük harfle başlar. 'İç Anadolu'nun Kuzey'inde' ifadesinde yön adı özel isimden sonra gelmiştir ve küçük harfle ('kuzeyinde') yazılmalıdır.
Hatalı yazımın hangi kuralın ihlal edilmesinden kaynaklandığını saptamak.
3
Diğer seçeneklerdeki potansiyel tuzakların doğruluğunu teyit etmek.
Resmî Gazete'nin büyük yazılması, Kültür ve Turizm Bakanlığının ekinde kesme işareti kullanılmaması gibi kullanımların tamamen doğru olduğu belirlenir.
Sorunun tek bir net cevabı olduğundan emin olmak.

Anahtar Kavram

Büyük Harflerin Yazım Kuralları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 122Soru

I. Bilim insanları, araştırmalarını daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla uluslararası projelerde yer alırlar.
II. Bu süreçte yabancı meslektaşlarıyla sürekli bir bilgi paylaşımı içinde bulunmaları kaçınılmazdır.
III. Son dönemde yapılan çalışmalar, eğitimde bireysel farklılıkların göz önünde bulundurulmasının önemini kanıtlamıştır.
IV. Ancak toplumun bazı konulardaki kökleşmiş önyargılarını yıkmak, bilimsel verileri insanlara kabul ettirmek kadar kolay değildir.
V. Nitekim eğitimcilerin bu alanda iş birliği yapması, yeni yöntemlerin başarısını doğrudan etkilemektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ayrı yazılması gereken bir birleşik sözcüğün bitişik yazılmasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

IV numaralı cümle
Dördüncü cümlede geçen 'önyargılarını' sözcüğü yanlış yazılmıştır. TDK kurallarına göre 'ön yargı' sözcüğü ayrı yazılması gereken bir birleşik kelimedir. Bu sözcüğün bitişik yazılması yazım kuralı ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümleleri sırayla inceleyerek birleşik sözcükleri tespit etmek.
I. cümlede 'bilim insanları', II. cümlede 'bilgi paylaşımı', III. cümlede 'göz önünde', IV. cümlede 'önyargılarını', V. cümlede 'iş birliği' birleşik sözcükleri belirlenmiştir.
Yazım yanlışını bulabilmek için öncelikle cümlelerde geçen birleşik yapıları ortaya koymak gerekir.
2
Tespit edilen birleşik sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre yazılışlarını kontrol etmek.
'Bilim insanı', 'bilgi paylaşımı', 'göz önü' ve 'iş birliği' sözcüklerinin ayrı yazılması doğrudur. Ancak 'ön yargı' kelimesi ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır.
TDK kurallarına göre 'ön' sözcüğüyle kurulan ve somut/soyut bir kavramı karşılayan 'ön yargı', 'ön plan', 'ön söz' gibi sözcükler ayrı yazılır.
3
Yanlış yazılan birleşik sözcüğün yer aldığı cümleyi belirleyip doğru seçeneği işaretlemek.
IV numaralı cümlede yer alan 'önyargılarını' sözcüğünün bitişik yazılması yazım yanlışıdır. Doğrusu 'ön yargılarını' şeklinde ayrı olmalıdır.
Soruda bizden ayrı yazılması gereken birleşik kelimenin bitişik yazıldığı cümle istendiği için doğru cevap IV numaralı cümledir.

Anahtar Kavram

TDK yazım kurallarına göre, 'ön' sözcüğüyle kurulan ve somut ya da soyut bir kavramı karşılayan birleşik kelimeler (ön yargı, ön söz, ön plan vb.) ayrı yazılır.
Soru 123Soru

(I) Sanat dünyasında kalıcı olabilmek, popüler olanın rüzgârına kapılmadan özgün bir çizgi yakalamayı gerektirir. (II) Eserlerinde toplumsal gerçekliği yansıtan yazar, son çalışmasında da benzer bir tavır sergiliyor. (III) Olayların geçtiği mekânları betimlerken kelimelerin çağrışım gücünden ustaca faydalanıyor. (IV) Ancak romandaki bazı yan karakterlerin davranışlarını anlamlandırmak okuyucu için oldukça güçleşiyor. (V) Yazar, kahramanın içsel çatışmalarını çözüme kavuştururken olayları adeta birer birer devir ediyor.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, gerçekleşmesi gereken ses olayının yazıda gösterilmemesinden kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Beşinci cümle (V)
Beşinci cümlede geçen 'devir ediyor' birleşik fiilinde ünlü düşmesi kuralına uyulmamıştır. Türkçe yazım kurallarına göre, 'devir' kelimesi 'etmek' yardımcı fiiliyle birleştiğinde 'i' dar ünlüsü düşerek 'devretmek' şeklini almalı ve bitişik yazılmalıdır. Ses olayının yazıda gösterilmemesi bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış cümleleri sırasıyla ses olayları kuralları açısından incelemek.
İlk dört cümlede ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması veya ünlü düşmesi kurallarına aykırı bir kullanım tespit edilmemiştir.
Yazım hatasının hangi cümlede olduğunu belirlemek için tüm seçeneklerin elenmesi gerekir.
2
Beşinci cümledeki 'devir ediyor' sözcüğünü incelemek.
'Devir' kelimesine ünlüyle başlayan 'etmek' yardımcı fiili getirildiğinde, kelimenin ikinci hecesindeki dar ünlünün (i) düşmesi gerektiği belirlenir.
Türkçede yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya ses türemesi varsa bu fiiller bitişik yazılmak zorundadır.
3
Kelimenin doğru yazımını saptamak.
Doğru yazımın 'devrediyor' olduğu, 'devir ediyor' şeklindeki ayrı yazımın ise ses olayı kuralının ihlali nedeniyle yazım yanlışı oluşturduğu sonucuna ulaşılır.
Yazıda ses olayının gösterilmemesi ve ayrı yazım kural hatasıdır.

Anahtar Kavram

Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olaylarına bağlı bitişik yazım kuralları
Soru 124Soru

Sol sütundaki cümlelerde yer alan ses olaylarına dayalı yazım hatalarını, sağ sütundaki bu hataların açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yaşadığı tüm zorluklara rağmen hayata karşı hiçbir zaman olumsuz bir duygu hisetmedi.
Kentin ortasından geçen nehirin suyu yaz aylarında tarım arazilerini sulamaya yetmeyecek kadar azalırdı.
Yeni projenin detaylarını konuşmak üzere yarın akşam bizimle buluşacağını söyliyerek yanımızdan ayrıldı.
Sınıftaki arkadaşlarıyla vedalaştıktan sonra eşyalarını toplayıp sessizce ve yavaşca dışarı çıktı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 'hisetmedi' ifadesinin geçtiği cümle ünsüz türemesinin gösterilmemesiyle; 'nehirin' ifadesinin geçtiği cümle iki heceli sözcüklerde ünlü düşmesi kuralına uyulmamasıyla; 'söyliyerek' ifadesinin geçtiği cümle geniş ünlünün gereksiz daraltılmasıyla; 'yavaşca' ifadesinin geçtiği cümle ise ünsüz sertleşmesi kuralına uyulmamasıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerdeki yazım hataları Türkçe ses bilgisi kurallarının ihlal edilmesinden kaynaklanır. 'hisetmedi' sözcüğünde ünsüz türemesi kuralına; 'nehirin' sözcüğünde ünlü düşmesi kuralına; 'söyliyerek' sözcüğünde ünlü daralması sınırlarına; 'yavaşca' sözcüğünde ise ünsüz sertleşmesi kuralına uyulmadığı için yazım hataları meydana gelmiştir. Bu durumlar sağ taraftaki kurallarla doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki cümlelerde yer alan ses olaylarına dayalı yazım hatalarını tespit edin.
Cümlelerde sırasıyla 'hisetmedi' (doğrusu: hissetmedi), 'nehirin' (doğrusu: nehrin), 'söyliyerek' (doğrusu: söyleyerek) ve 'yavaşca' (doğrusu: yavaşça) sözcüklerinde hata yapılmıştır.
Bu sözcükler Türkçe ses bilgisi kurallarının uygulanmamasından kaynaklanan yazım hataları içermektedir.
2
Tespit edilen hataları sağ sütundaki ses bilgisi tanımları ile karşılaştırarak eşleştirin.
'hisetmedi' -> ünsüz türemesinin gösterilmemesi, 'nehirin' -> ünlü düşmesi kuralına uyulmaması, 'söyliyerek' -> gereksiz ünlü daralması yapılması, 'yavaşca' -> ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmaması şeklinde doğru eşleşmeler kurulur.
Her bir kelimenin yapısındaki ses olayı ihlali, sağ sütundaki tanımlarla birebir eşleşmektedir.

Anahtar Kavram

Ses Olaylarına Dayalı Yazım Kuralları ve Hataları
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 7 / 7
Yazım Kuralları Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 7 | Examkin