Seçim körlüğü (choice blindness), bireylerin kendi kararlarının arkasındaki gerekçeleri rasyonalize etme eğilimini gösteren çarpıcı bir bilişsel yanılsamadır. Katılımcılara iki farklı yüz fotoğrafı gösterilip hangisini daha çekici buldukları sorulan bir deneyde, araştırmacılar illüzyon teknikleri kullanarak katılımcıların seçmedikleri fotoğrafları onlara sunmuştur. Katılımcıların büyük çoğunluğu bu manipülasyonu fark etmemekle kalmamış, aslında tercih etmedikleri bu seçeneği neden seçtiklerine dair son derece ayrıntılı ve ikna edici açıklamalar üretmişlerdir. Bu durum, insan zihninin kararları önceden planlanmış bilinçli tercihler olarak deneyimlemektense, gerçekleştikten sonra onları meşrulaştırmaya çalışan geriye dönük bir anlatıcı gibi çalıştığını ortaya koymaktadır. Bilişsel uyumsuzluğu azaltma arzusuyla beslenen bu süreç, özgür irade ve bilinçli karar alma mekanizmalarına dair yerleşik kabulleri sarsarak iç gözlemin (introspection) güvenilirliğini de tartışmaya açmaktadır.
Bu parçadan hareketle seçim körlüğüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- ABireyin kendi zihinsel süreçlerini ve tercihlerini değerlendirme gücünün kusursuz olmadığını gösterdiğine
- BDeneylerde yapılan gizli değişikliklerin, katılımcılar tarafından çoğunlukla fark edilmeden benimsendiğine
- CZihnin, alınan kararları önceden planlanmış eylemler olarak görmek yerine gerçekleştikten sonra meşrulaştırma eğiliminde olduğuna
- Bireylerin, kararlarındaki manipülasyonu fark ettikten sonra bilişsel uyumsuzluğu gidermek adına ilk tercihlerini ısrarla savunduklarınaAnswer
- EÖzgür iradeye ve bilinçli kararlar almaya yönelik yerleşik inançların sorgulanmasına zemin hazırladığına