Paragrafta Anlatım Teknikleri

24 questions

Question 21Question

Kitap okuma alışkanlığının dijital ekranlar yüzünden yok olmaya yüz tuttuğu iddiası, son yıllarda sıkça dile getirilen karamsar bir tablodur. Oysa dijitalleşme, okuma eylemini öldürmüyor; aksine onun biçimini ve erişilebilirliğini dönüştürüyor. Eskiden kütüphane köşelerinde günlerce aranan bir bilgiye, bugün bir tıkla tablet ekranından ulaşabiliyoruz. Bu durum okuma oranlarını düşürmek bir yana, bilgiye susamış zihinlerin daha fazla kaynağa temas etmesini sağlıyor. Dolayısıyla, teknolojiyi okumanın düşmanı olarak görmek, matbaanın icat edildiği dönemde yazma eserlerin kutsallığının bozulacağını iddia edenlerin bağnazlığından farksızdır.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Öyküleyici anlatım tekniği kullanılmıştır.

Answer

Öyküleyici anlatım tekniği kullanılmıştır.
Parçada herhangi bir olay akışı, karakter kadrosu veya yer-zaman unsuru bulunmamaktadır. Dolayısıyla öyküleyici anlatım tekniğinden yararlanıldığı söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki temel anlatım biçimini belirlemek
Parçada yazar, yerleşik bir iddiaya (ekranların okuma alışkanlığını yok ettiği) karşı çıkarak kendi görüşünü savunmaktadır. Bu durum tartışmacı anlatım biçiminin kullanıldığını gösterir.
Parçanın genel yapısını ve anlatım tekniğini kavramak için ilk adım olarak anlatım biçimi incelenmelidir.
2
Düşünceyi geliştirme yollarını ve diğer unsurları tespit etmek
Eskiden aranan bilgi ile bugün ulaşılan bilgi kıyaslanarak karşılaştırma yapılmış; matbaanın icadı örneklendirilmiş; teknoloji karşıtlığı matbaa dönemindeki bağnazlığa benzetilmiştir.
Seçeneklerdeki diğer yargıların parçada bulunup bulunmadığını teyit etmek gerekir.
3
Öyküleyici anlatım unsurlarını kontrol etmek
Parçada kişi, zaman, mekân veya olay akışına dayalı bir kurgulama (öyküleme) bulunmamaktadır.
Öyküleyici anlatımın parçada yer alıp almadığını netleştirerek doğru seçeneği belirlemek için bu kontrol yapılmalıdır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım Teknikleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
Question 22Question

Şehirlerin sadece betondan ve çelikten ibaret, doğaya tamamen yabancılaşmış yapay alanlar olduğu düşüncesi oldukça yaygındır. Birçok insan, kentsel alanları yaşamın doğal akışını kesintiye uğratan birer 'yapaylık abidesi' olarak görür. Oysa bu bakış açısı, şehirlerin de tıpkı birer canlı organizma gibi beslenen, büyüyen, atık üreten ve çevreyle sürekli etkileşim hâlinde olan organik sistemler olduğu gerçeğini göz ardı etmektedir. Şehirler, kendi iç dinamikleriyle nefes alan, dönüşen ve içinde yaşayan toplulukların ortak hafızasıyla şekillenen yaşayan ekosistemlerdir. Dolayısıyla onları doğanın karşı kutbu olarak değil, doğanın insan eliyle dönüştürülmüş özgün birer parçası olarak kabul etmek gerekir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Tartışma

Answer

Tartışma
Doğru yanıt olan tartışma seçeneğidir. Paragrafın girişinde 'şehirlerin yapay alanlar olduğu düşüncesinin yaygın olduğu' belirtilmiş, ardından 'Oysa bu bakış açısı...' denilerek bu yaygın görüşe karşı çıkılmıştır. Yazar, şehirlerin organik ve yaşayan ekosistemler olduğunu savunarak okuyucunun fikrini değiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu nitelikler tartışmacı anlatım biçiminin temel özellikleridir.

Step-by-Step Solution

1
Paragrafın ilk iki cümlesindeki temel iddiayı belirleme
Yazar, toplumda yaygın olan 'şehirlerin tamamen yapay ve doğaya yabancı alanlar olduğu' düşüncesini ortaya koyar.
Yazarın tartışmaya açacağı tezi belirlemek anlatım tekniğini kavramanın ilk adımıdır.
2
Yazarın bu iddiaya karşı kendi yaklaşımını inceleme
'Oysa bu bakış açısı...' ifadesiyle başlayan cümlede yazar, bu yaygın görüşe karşı çıkarak şehirlerin aslında yaşayan organik sistemler olduğunu savunur.
Yazarın karşıt bir tezi çürütmeye çalışıp çalışmadığını anlamak açıklayıcı anlatım ile tartışmacı anlatım arasındaki farkı ortaya koyar.
3
Paragrafın genel amacını ve kullanılan anlatım biçimini eşleştirme
Yazarın okuyucuyu kendi görüşüne ikna etmeye çalışması ve yerleşik bir düşünceyle polemiğe girmesi, parçada tartışmacı anlatımın ağır bastığını gösterir.
Tartışmacı anlatımın temel amacı olan 'okuyucunun fikrini değiştirme' hedefiyle parçanın bütünündeki üslup uyuşmaktadır.

Key Concept

Tartışmacı anlatım tekniğinde yazarın yerleşik bir görüşe karşı kendi düşüncesini savunması, bunu yaparken de 'oysa, ama, ancak, bence' gibi karşıtlık veya öznel değerlendirme bildiren ifadelere başvurması.

Hints

1
Paragrafın girişindeki '...düşüncesi oldukça yaygındır' ve üçüncü cümledeki 'Oysa...' ifadesisinin metne nasıl bir yön verdiğine dikkat edin.
2
Yazar nesnel bir bilgi aktarımı mı yapıyor, yoksa yaygın bir kanıyı çürütüp kendi görüşünü mü kabul ettirmeye çalışıyor?

Practice More

Benzer şekilde, bir düşünceye karşı çıkıp kendi görüşünü kanıtlama amacı güden diğer metinlerde de 'oysa', 'aksine', 'buna karşılık' gibi bağlaçların kullanım sıklığına dikkat ederek anlatım biçimini belirleyebilirsiniz.

Alternative Method

Metindeki anahtar kelimeleri ve yönlendirici ifadeleri inceleyin. 'Oysa', 'bize göre', 'bence', 'iddia edilir' gibi ifadeler genellikle tartışmacı anlatımın göstergesidir. Metinde yer alan 'Oysa bu bakış açısı...' ifadesi doğrudan bir karşı çıkışı ve tartışmayı başlatmaktadır.
Estimated Time:1m 30s
Question 23Question

Sanatın sadece insana özgü, duygu yüklü bir eylem olduğunu savunanlar, yapay zekanın ürettiği tablolara veya bestelere mesafeli yaklaşıyor. Onlara göre makine, yalnızca kendisine yüklenen algoritmaları ve veri yığınlarını işleyen ruhsuz bir araçtır. Oysa bu yaklaş��m, sanatın tarihsel süreçteki dönüşümünü göz ardı etmektedir. Fotoğraf makinesi ilk icat edildiğinde de resim sanatının sonunun geldiği iddia edilmişti; ancak zamanla fotoğrafçılık kendi başına bir sanat dalı olarak kabul gördü. Bugün yapay zeka da yaratıcı süreçte sanatçının fırçası ya da kalemi gibi yeni bir enstrüman işlevi görmektedir. Dolayısıyla yapay zekayı sanattan dışlamak yerine, onun sunduğu yeni imkânları anlamaya çalışmak daha yapıcı bir tutum olacaktır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Tartışma

Answer

Tartışma anlatım biçimi ağır basmaktadır.
Yazar, yapay zekanın sanat üretemeyeceğine yönelik mesafeli duruşu ve bu konudaki yaygın kanaati ele alarak söze başlamıştır. 'Oysa' ifadesiyle bu yerleşik düşünceye karşı çıkmış, fotoğraf makinesinin icadını örnek göstererek kendi görüşünü temellendirmiştir. Kendi tezini kanıtlama ve karşıt görüşü çürütme amacı taşıyan bu yaklaşım tartışmacı anlatım biçiminin temel özelliğidir. Dolayısıyla tartışma anlatım biçimi ağır basmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metnin ana amacını ve yazarın tavrını belirleme
Metinde yazarın, yapay zekanın sanat üretemeyeceğini savunanların görüşüne karşı çıktığı ve kendi tezini (yapay zekanın yeni bir araç olduğu) savunduğu görülmektedir.
Anlatım biçimini belirlemek için yazarın konuya yaklaşımını ve yazma amacını (bilgi verme, olay aktarma, izlenim kazandırma veya ikna etme) anlamak gerekir.
2
Metindeki anahtar ifadeleri ve yapıyı analiz etme
Yazarın 'Oysa bu yaklaşım...', 'Dolayısıyla...' gibi bağlayıcı ifadelerle karşıt görüşü çürütmeye çalışması ve kendi fikrini kabul ettirmek istemesi tartışmacı anlatımın (tartışma) ağır bastığını doğrular.
Tartışmacı anlatımda yazar, kendi düşüncelerini ispatlamak için savunmacı ve sorgulayıcı bir dil kullanır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım Teknikleri
Estimated Time:1m 30s
Question 24Question

Sessizlik, modern dünyada yalnızca sesin yokluğu anlamına gelen pasif bir durum değil; zihnin kendi derinlikleriyle bağ kurmasını sağlayan etkin bir sığınaktır. Gürültünün adeta bir salgın gibi yayıldığı metropollerde sessizlik, tıpkı çölde bulunan vahalar gibi nadide ve kıymetlidir. Nitekim ünlü düşünür ve yazar Søren Kierkegaard da d��nyayı saran bu gürültü patlamasından kurtulmanın yegane yolunun bilinçli bir iç sessizlik yaratmak olduğunu belirtmiştir. Şehir hayatının uğultulu sokaklarından bir kütüphaneye girdiğinizde duyduğunuz o derin sükunet, sayfaların hışırtısıyla bölünürken aslında zihninizi dinginleştiren bir melodiye dönüşür. Tıpkı karanlığın ışığı belirginleştirmesi gibi, sessizlik de düşüncelerimizi daha berrak ve görünür kılar. Dolayısıyla sessizliği bir yoksunluk değil, bir zenginleşme alanı olarak yeniden tanımlamak gerekir.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Öne sürülen düşünceyi desteklemek amacıyla doğrudan anlatım yoluna gidilerek alıntı yapılmıştır.

Answer

Öne sürülen düşünceyi desteklemek amacıyla doğrudan anlatım yoluna gidilerek alıntı yapılmıştır.
Parçada Søren Kierkegaard'ın düşüncelerine yer verilerek tanık gösterilmiştir. Ancak bu düşünceler yazar tarafından dolaylı anlatımla ('...olduğunu belirtmiştir') aktarılmış, kişinin kendi sözleri doğrudan anlatım yöntemiyle (aynen veya tırnak içinde) verilmemiştir. Dolayısıyla doğrudan anlatım yoluna gidilerek alıntı yapıldığı yönündeki ifade metinle uyuşmamaktadır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Parçayı okuyarak metinde kullanılan anlatım biçimlerini ve düşünceyi geliştirme yollarını belirleyin.
Metinde tanımlama (sessizlik nedir sorusunun cevabı), benzetme (vahaya ve melodiye benzetilmesi), karşılaştırma ('daha' edatıyla yapılan dereceleme) ve betimleyici ögeler (işitsel ve görsel detaylar) kullanıldığı belirlenmiştir.
Seçeneklerdeki tekniklerin metinde yer alıp almadığını kontrol etmek için bu analiz gereklidir.
2
Tanık gösterme ve alıntı yapma biçimini inceleyin.
Søren Kierkegaard'ın düşünceleri doğrudan aktarılmamış, yazarın kendi cümlesine yedirilerek dolaylı olarak ('...olduğunu belirtmiştir' şeklinde) verilmiştir.
Doğrudan anlatım ile dolaylı anlatım arasındaki farkı ayırt etmek, doğru cevabı belirlemek için kritik önem taşır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım Teknikleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları (Tanımlama, Benzetme, Karşılaştırma, Tanık Gösterme, Doğrudan/Dolaylı Anlatım)
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 2 / 2
Paragrafta Anlatım Teknikleri Practice Questions — ALES — Page 2 | Examkin