Vardiyalı çalışma sistemlerinde, insan biyolojik saatinin (sirkadiyen ritim) dış dünya ile uyumunun bozulması, çalışanların hem fiziksel sağlığını hem de iş güvenliğini doğrudan etkilemektedir. Yapılan araştırmalar, insan biyolojik saatinin serbest çalışma periyodunun doğal olarak saatten biraz daha uzun ( - saat) olmasından dolayı, çalışma postalarının değişim yönünün adaptasyon sürecinde kritik bir rol oynadığını göstermektedir.
Buna göre, 'faz gecikmesi' (phase delay) prensibine dayanan ileriye doğru rotasyonun (Gündüz → Akşam → Gece), geriye doğru rotasyona kıyasla fizyolojik olarak daha kolay tolere edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- İleriye doğru rotasyonun, vücudun biyolojik saatinin günü uzatma eğilimiyle uyumlu olmasıAnswer
- BGece vardiyasından sonra verilen yasal dinlenme süresinin, diğer vardiya değişimlerine göre daha uzun tutulması
- Cİleriye doğru rotasyonun, REM uykusunun toplam uyku süresi içindeki payını artırarak derin dinlenmeyi sağlaması
- DGeriye doğru rotasyonun, melatonin hormonunun salınımını tamamen durdurarak sirkadiyen ritmi sabitlemesi
- Eİleriye doğru rotasyonun, sosyal ilişkiler ve aile hayatına katılım için daha geniş zaman dilimleri yaratması
Answer
İleriye doğru rotasyonun, vücudun biyolojik saatinin günü uzatma eğilimiyle uyumlu olması
İnsanların içsel biyolojik saati (endojen ritim) tam olarak 24 saat değil, yaklaşık 24.2 ile 25 saat arasındadır. Bu durum, insan vücudunun günü 'uzatmaya' (geç yatmaya) meyilli olduğunu gösterir. İleriye doğru rotasyon (Gündüz → Akşam → Gece), her değişimde çalışma ve uyku vaktini daha ileriye ötelediği için (faz gecikmesi), vücudun bu doğal eğilimiyle örtüşür ve senkronizasyon kaybını minimize eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sirkadiyen Yeniden Düzenleme ve Faz Gecikmesi
Practice More
Vardiya sistemlerinde hızlı (2-2-2) ve yavaş rotasyonların karşılaştırılmasına göz atın.
Estimated Time:2m 0s