Question

Difficulty: EasyÇalışma Süreleri ve Vardiyalı Çalışma

Bir üretim tesisinde çalışanların vardiya değişimleri sürekli olarak 'Gece \rightarrow Akşam \rightarrow Gündüz' şeklinde, yani zamanın tersi yönünde gerçekleştirilmektedir. İş yeri hekimi ve ergonomi uzmanları, bu rotasyonun çalışanların biyolojik saatini zorladığını ve 'faz gecikmesi' ilkesine dayanan daha sağlıklı bir sisteme geçilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Buna göre, ergonomik standartlara uygun ve sirkadiyen ritimle uyumlu olan 'ileri doğru' rotasyon sisteminde, vardiyaların takip etmesi gereken doğru sıralama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Gündüz \rightarrow Akşam \rightarrow GeceAnswer
  2. B
    Akşam \rightarrow Gündüz \rightarrow Gece
  3. C
    Gece \rightarrow Gündüz \rightarrow Akşam
  4. D
    Gündüz \rightarrow Gece \rightarrow Akşam
  5. E
    Gece \rightarrow Akşam \rightarrow Gündüz

Answer

Ergonomik açıdan en uygun rotasyon sıralaması 'Gündüz vardiyasından akşam vardiyasına, oradan da gece vardiyasına' (Gündüz → Akşam → Gece) geçişin yapıldığı sistemdir.
İnsan biyolojik saati (sirkadiyen ritim), gün ışığı ve sosyal döngülerle senkronize olsa da serbest kaldığında 2424 saatten biraz daha uzun bir periyoda sahiptir. Bu durum, insanların uyku saatini geciktirmeye (geç yatmaya) uyum sağlamasını, erkene çekmeye göre daha kolay hale getirir. 'Gündüz → Akşam → Gece' sıralaması, her değişimde çalışma ve uyku saatlerini ileriye ittiği için (faz gecikmesi) vücudun doğal ritmine en uygun yöntemdir.

Step-by-Step Solution

1
Sirkadiyen ritmin doğasını belirleme
İnsan biyolojik saati yaklaşık 24,224,2 ile 2525 saat arasındadır, yani doğası gereği her gün biraz gecikmeye eğilimlidir.
Vardiya değişimlerinin bu doğal eğilimle (faz gecikmesi) uyumlu olması gerekir.
2
Rotasyon yönünü seçme
Gündüzden akşama (geç yatma) ve akşamdan geceye geçiş, biyolojik saati 'ileri' ittiği için daha kolay tolere edilir.
Yatış saatinin geciktirilmesi (faz gecikmesi), öne çekilmesinden (faz ilerlemesi) biyolojik olarak daha kolaydır.

Key Concept

Faz Gecikmesi (Phase Delay) ve İleri Doğru Rotasyon
Estimated Time:45s
Rate this question