Question

Difficulty: HardMonotoni ve Bıkkınlık

Bir kamu kurumunun arşiv dairesinde görev yapan personelin, dijitalleşme süreci kapsamında yürüttükleri veri tasnif işlemlerinde aşırı rutin ve tekrarlayıcı yapı nedeniyle 'zamanın geçmek bilmediği' ve 'işin anlamsızlaştığı' yönündeki şikayetleri artmıştır. Kurum psikoloğunun yaptığı incelemede, işin nesnel olarak tekdüze (monoton) olduğu ancak personelin bu duruma verdiği tepkinin (bıkkınlık) kişisel özelliklere göre farklılaştığı saptanmıştır. Sorunu çözmek amacıyla kurum yönetimi, personele sadece daha fazla dosya vermemiş; bunun yerine personelin kendi işini planlaması, hataları denetlemesi ve süreç iyileştirme önerileri sunması gibi yönetsel yetkiler tanımlamıştır.

Bu senaryo ve çalışma psikolojisi ilkeleri ışığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kurumun uyguladığı yöntem, işin dikey olarak geliştirilmesini sağlayan 'iş zenginleştirme' (job enrichment) uygulamasıdır.
  2. B
    Bıkkınlık, monotoniden farklı olarak işin fiziksel özelliklerinden ziyade bireyin bu özelliklere karşı geliştirdiği psikolojik ve öznel bir tepkidir.
  3. Yapılan bu düzenleme, Herzberg'in Çift Faktör Teorisi'ndeki 'hijyen faktörleri'ni iyileştirerek personeldeki motivasyonu doğrudan artırmayı amaçlamıştır.Answer
  4. D
    Yüksek zihinsel kapasiteye veya başarı ihtiyacına sahip bireylerin, rutin işlerde bıkkınlık hissini diğer personelden daha erken yaşaması beklenen bir durumdur.
  5. E
    İş zenginleştirme uygulamasıyla, çalışanın iş üzerindeki dikey kontrolü artırılarak monotoninin yarattığı 'zihinsel uyarılma eksikliği' giderilmeye çalışılmıştır.

Answer

Yapılan düzenlemenin hijyen faktörlerini iyileştirerek motivasyonu artırdığını savunan ifade yanlıştır.
İş zenginleştirme uygulaması; bireye başarı hissi, sorumluluk ve kişisel gelişim imkanı tanıdığı için Herzberg'in Çift Faktör Teorisi'nde 'motive edici faktörler' arasında yer alır. Hijyen faktörleri ise maaş, şirket politikası ve fiziksel çalışma koşulları gibi unsurlardır ve bunların iyileştirilmesi motivasyonu doğrudan artırmaz, sadece işe karşı duyulan tatminsizliği giderir. Bu nedenle, uygulamanın hijyen faktörleri kapsamında olduğu ve motivasyonu doğrudan artırdığı ifadesi teorik olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kavram analizi yapılması
İşin nesnel yapısı 'monotoni', bireyin hissettiği ilgisizlik ise 'bıkkınlık' olarak tanımlanmıştır.
Monotoni ve bıkkınlık arasındaki farkı anlamak çözümün temelidir.
2
Uygulanan yöntemin belirlenmesi
İşe yönetsel yetki, planlama ve kontrol eklenmesi 'iş zenginleştirme' (vertical loading) olarak saptanmıştır.
Yatay genişleme (daha fazla benzer iş) ile dikey zenginleştirme (yetki artışı) ayrımı yapılmalıdır.
3
Teorik çerçevenin test edilmesi
İş zenginleştirme, Herzberg'in modelinde 'motive edici faktörler' (motivators) grubuna girer.
Hijyen faktörlerinin sadece tatminsizliği önlediği, motivasyonu artıranın ise motive edici faktörler olduğu bilgisiyle seçenek değerlendirilir.

Key Concept

İş Zenginleştirme ve Herzberg'in Motivasyon-Hijyen Kuramı İlişkisi
Estimated Time:2m 0s
Rate this question