Question

Difficulty: MediumEsnek Üretim ve Post-Fordizm

Fordist üretim modelinde hammadde girişinden nihai ürünün çıkışına kadar tüm süreçlerin tek bir devasa işletme çatısı altında toplandığı "dikey bütünleşme" (vertical integration) stratejisi esasken; 19701970’li yıllardan itibaren yükselen Post-Fordist dönemde işletmelerin "temel yetkinliklerine" odaklanarak diğer üretim aşamalarını uzmanlaşmış alt yüklenicilere (taşeronlara) devretmesi ve esnek ağ yapıları kurması yaygınlaşmıştır.

Bu organizasyonel dönüşüm, Post-Fordist üretim rejiminin aşağıdaki özelliklerinden hangisini doğrudan yansıtmaktadır?

  1. A
    Ölçek ekonomilerinin (economies of scale) maksimize edilmesi
  2. Dikey ayrışma (vertical disintegration) ve üretim sürecinin dışsallaştırılmasıAnswer
  3. C
    İş bölümünün Taylorist ilkelere göre daha da parçalı ve monoton hale getirilmesi
  4. D
    Sayısal (miktarsal) esnekliğin temel istihdam stratejisi olarak benimsenmesi
  5. E
    İşgücünün vasıfsızlaştırılarak tek bir basit işlemde uzmanlaştırılması

Answer

Dikey ayrışma (vertical disintegration) ve üretim sürecinin dışsallaştırılması
Post-Fordist üretim rejiminde işletmeler, Fordist dönemin her şeyi kendi bünyesinde üreten devasa ve hantal dikey yapılarını terk ederek, üretim süreçlerini parçalara ayırmış ve uzmanlaşmış diğer firmalarla ağ tipi ilişkiler kurmuştur. Bu durum 'dikey ayrışma' (vertical disintegration) olarak adlandırılır ve ana firmanın üretim riskini dağıtmasını, daha esnek hareket etmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Fordist ve Post-Fordist organizasyonel yapıları karşılaştırın.
Fordizmde her şeyin içeride yapıldığı dikey bütünleşme varken, Post-Fordizmde uzmanlaşmış birimlerle ağ kurulması söz konusudur.
Üretim sürecinin sınırlarının nasıl belirlendiğini anlamak için bu temel fark kritiktir.
2
Soruda verilen "alt yüklenicilere devir" ve "ağ yapıları" ifadelerini analiz edin.
Bu durum, işletmenin dikey yapısını bozarak dışarıdaki uzman birimlerle çalışmaya (dışsallaştırma) başladığını gösterir.
İşletmenin kendi bünyesi dışındaki kaynakları kullanması dikey ayrışmanın bir sonucudur.
3
Kavramsal karşılığı belirleyin.
Dikey bütünleşmenin (vertical integration) tam tersi olan kavram dikey ayrışmadır (vertical disintegration).
Akademik literatürde Fordist hiyerarşiden Post-Fordist ağ yapılarına geçiş bu terimle ifade edilir.

Key Concept

Dikey Ayrışma (Vertical Disintegration)

Hints

1
Fordist dikey bütünleşmenin (her şeyi tek çatıda toplamanın) tam zıttı olan kavramı düşünün.
2
İşletmenin 'ana işi' dışındaki süreçleri dışarıdaki (taşeron) firmalara yaptırması 'dışsallaştırma' olarak bilinir.

Practice More

Post-Fordizmdeki 'Kapsam Ekonomileri' (Economies of Scope) ile Fordizmdeki 'Ölçek Ekonomileri' (Economies of Scale) arasındaki farkları inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question