Question

Difficulty: HardYumuşama Döneminde Türkiye

Yumuşama (Detant) Dönemi’nde Türkiye, özellikle 19641964 Johnson Mektubu ve 19741974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında yaşanan diplomatik yalnızlık hissiyle dış politikasında köklü bir revizyona gitmiştir. Bu süreçte benimsenen "Çok Yönlü Dış Politika" stratejisi kapsamında gerçekleştirilen uygulamalar ve sonuçları değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu yeni dönemin özelliklerinden biri olarak kabul edilemez?

  1. A
    Sovyetler Birliği ile ekonomik iş birliğine gidilerek İskenderun Demir-Çelik ve Seydişehir Alüminyum gibi ağır sanayi tesislerinin temellerinin atılması
  2. B
    Kıbrıs meselesinde uluslararası desteği artırmak amacıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) ile olan münasebetlerin diplomatik düzeyde güçlendirilmesi
  3. C
    ABD'nin haşhaş ekimi yasağı konusundaki baskılarına karşı, 1974 yılında ulusal çıkarlar ve egemenlik hakları vurgusuyla ekim yasağının kaldırılması
  4. Batı Bloku ile yaşanan güven bunalımı neticesinde NATO’nun askeri kanadından ayrılarak Bağlantısızlar Hareketi'ne tam üye olunmasıAnswer
  5. E
    1969 İkili Savunma İş Birliği Anlaşması (İSİA) ile ABD üslerinin kullanım şartlarının Türkiye'nin denetimini artıracak şekilde yeniden düzenlenmesi

Answer

Türkiye'nin Batı Bloku'ndan koparak NATO'nun askeri kanadından ayrıldığı veya Bağlantısızlar Hareketi'ne tam üye olduğu bilgisi yanlıştır; Türkiye bu dönemde sadece "Çok Yönlü Dış Politika" ile müttefiklerini çeşitlendirmeyi amaçlamıştır.
Doğru seçenek olan ifadedeki yanlışlık, Türkiye'nin NATO'nun askeri kanadından ayrıldığı veya Bağlantısızlar Hareketi'ne tam üye olduğu iddiasıdır. Tarihsel gerçeklikte Türkiye, Yumuşama Dönemi krizleri (Johnson Mektubu, Kıbrıs ambargosu) sonrası dış politikasını çeşitlendirmiş, SSCB ile ekonomik bağlar kurmuş ve İslam dünyasıyla yakınlaşmıştır ancak NATO ittifakından ayrılmamıştır. NATO askeri kanadından ayrılma hamlesi o dönemde (1974'te) Türkiye tarafından değil, Kıbrıs Harekâtı'na tepki gösteren Yunanistan tarafından yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin temel krizlerini analiz etme
1964 Johnson Mektubu ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD ambargosu, Türkiye'yi dış politikada yalnız bırakmıştır.
Bu krizler, Türkiye'nin sadece Batı'ya güvenemeyeceğini anlamasını sağlamıştır.
2
Çok Yönlü Dış Politika kavramını değerlendirme
Türkiye; SSCB, Arap dünyası ve Balkanlar ile ilişkilerini geliştirmiştir.
Diplomatik yalnızlığı kırmak ve ekonomik destek bulmak hedeflenmiştir.
3
NATO ve Bağlantısızlar statüsünü kontrol etme
Yunanistan 1974'te NATO askeri kanadından çıkmış olsa da Türkiye NATO içinde kalmaya devam etmiştir.
Türkiye, güvenlik şemsiyesi olarak gördüğü NATO'dan ayrılmak yerine ittifak içindeki konumunu sorgulamış ve çeşitlendirmiştir.

Key Concept

Çok Yönlü Dış Politika (1964-1980)

Hints

1
Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası NATO ile ilişkilerini gözden geçirdiğini ancak ittifakın dışına çıkıp çıkmadığını hatırlayın.

Practice More

Yunanistan'ın 1974-1980 yılları arasındaki NATO askeri kanadından ayrılma süreci ile Türkiye'nin 1975'teki ABD üslerini kapatma kararı arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question