Question

Difficulty: HardSözcükte Yapı

Kamu yönetimi reformu çerçevesinde hazırlanan (I) önemini hiçbir zaman yitirmeyen (II) çevrenin korunması projesindeki (III) besleyici faaliyetler, projenin (IV) etkisini artırmayı ve genel (V) ilerleyişi kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin yapısıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. sözcük, bir isim kökünden türetilmiş olup hem yapım hem de çekim eki almıştır.
  2. B
    II. sözcük, türetilirken ünlü kaybına uğramış bir fiil köküne sahiptir.
  3. C
    III. sözcük, yapım eki alırken ses düşmesi gerçekleşmiş, isim kökenli bir sözcüktür.
  4. IV. sözcük, türetilirken ünsüz değişimine uğramış bir fiil köküne sahiptir.Answer
  5. E
    V. sözcük türetilirken ünlü kaybına uğramış, gövdeden türemiş bir isimdir.

Answer

Dördüncü sözcüğün türetilirken ünsüz değişimine uğramış bir fiil köküne sahip olduğu yargısı yanlıştır; çünkü sözcükte ünsüz benzeşmesi vardır.
Dördüncü sözcük olan 'etkisini' kelimesinin kökü 'et-' fiilidir. Bu köke gelen '-gi' yapım eki, kök sonundaki 't' sert ünsüzünün etkisiyle sertleşerek '-ki' biçimine dönüşmüştür. Bu durum 'ünsüz benzeşmesi' (sertleşme) olarak adlandırılır. Seçenekte belirtilen 'ünsüz değişimi' (yumuşama) ise 'kitap-ı > kitabı' örneğinde olduğu gibi sert ünsüzün yumuşamasıdır. Ayrıca kökte bir değişim söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin kök ve ek analizini yapın.
I: ön-em-i-n-i, II: çevir-e-n-in, III: besi-le-y-ici, IV: et-gi-si-n-i, V: ileri-le-y-iş-i
Sözcük yapısını anlamak için kök türünü ve eklerin işlevini belirlemek gerekir.
2
Sözcüklerdeki ses olaylarını inceleyin.
II, III ve V numaralı sözcüklerde ünlü düşmesi; IV numaralı sözcükte ünsüz benzeşmesi (et-ki) saptanmıştır.
Yapım eki alırken meydana gelen ses olayları sözcüğün yapısal kategorisini belirler.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri bu analizlerle karşılaştırın.
Dördüncü sözcük için ifade edilen 'ünsüz değişimi' (yumuşama) tanımı, gerçekleşen 'ünsüz benzeşmesi' (sertleşme) olayıyla uyuşmamaktadır.
Ses olaylarının teknik adlarını doğru ayırt etmek KPSS dil bilgisi sorularında belirleyicidir.

Key Concept

Sözcük Yapısı ve Ses Olayları İlişkisi
Rate this question