Examkin

Question

Difficulty: HardDevletçilik

Atatürk, Devletçilik ilkesini; "Bireylerin özel faaliyetlerini esas tutmakla beraber, milletin genel ve yüksek menfaatleri için devleti ekonomiyle doğrudan ilgili kılmak" şeklinde tanımlamıştır. 19301930’lu yıllarda hayata geçirilen II. Beş Yıllık Sanayi Planı ve bu doğrultuda kurulan Sümerbank ile Etibank gibi kurumların işleyiş mantığı dikkate alındığında; Türk devletçilik modelinin özgün yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Özel sektörün sermaye ve teknik kapasite eksikliğini devlet eliyle gidermeyi amaçlayan, pragmatik bir "karma ekonomi" modelidir.Answer
  2. B
    Üretim araçlarının mülkiyetini tamamen devlete devrederek sınıfsız bir toplum oluşturmayı hedefleyen kolektivist bir doktrindir.
  3. C
    Cumhuriyet’in ilanından itibaren benimsenen ve özel teşebbüsü her türlü iktisadi faaliyetin dışında tutan katı bir devlet kontrolüdür.
  4. D
    Sadece 19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın olumsuz etkilerini yönetmek amacıyla kurgulanmış geçici bir kriz stratejisidir.
  5. E
    Devletin ekonomik sorumluluklarını sadece vergi toplamak ve sosyal adalet dağıtmakla sınırlayan liberal bir yaklaşımdır.

Answer

Türk devletçilik modeli, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin yatırımcı olarak devreye girdiği, ancak özel teşebbüsü de destekleyen pragmatik bir karma ekonomi modelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, Türk devletçiliğinin en temel özelliğini vurgulamaktadır. Bu model, özel sektörü yok saymaz; aksine özel sektörün birikim, teknik bilgi ve sermaye açısından yetersiz kaldığı noktalarda devletin bizzat fabrika kurup işletmesini (Sümerbank, Etibank örneği) öngörür. Bu durum "karma ekonomi" olarak adlandırılır ve ideolojik bir dayatmadan ziyade ülkenin ihtiyaçlarından doğan "pragmatik" bir çözümdür.

Step-by-Step Solution

1
Atatürk'ün tanımındaki "özel faaliyetleri esas tutmak" ve "devleti ilgili kılmak" ifadelerini analiz etme.
Modelin hem bireysel teşebbüse yer verdiği hem de devlet müdahalesini gerekli gördüğü anlaşıldı.
Türk modelinin diğer ideolojik sistemlerden farkını saptamak için bu ayrım kritiktir.
2
19301930’lu yılların uygulamalarını (Sümerbank, Etibank vb.) inceleme.
Devletin ağır sanayi ve madencilik gibi büyük sermaye gerektiren işleri üstlendiği görüldü.
Bu kurumlar, özel sektörün o günkü şartlarda yapamadığı yatırımları gerçekleştirmek için kurulmuştur.
3
Ulaşılan verileri "karma ekonomi" kavramıyla eşleştirme.
Özel mülkiyetin ve devlet yatırımlarının bir arada bulunduğu sentez bir yapı (Karma Ekonomi) saptandı.
Pragmatik (uygulamacı) bir yaklaşım, ideolojik kalıplardan ziyade ülkenin ihtiyaçlarını esas alır.

Key Concept

Türk Devletçiliği'nin Karma Ekonomi ve Pragmatik Niteliği

Hints

1
Devletçilik ilkesinin Halkçılık ile olan bağına ve sosyal devlet anlayışına dikkat edin.
2
Türkiye'nin 19301930’lu yıllardaki ekonomik modelinin dünyadaki diğer totaliter rejimlerden farkını (özel teşebbüse izin vermesi gibi) düşünün.
3
Modelin sadece bir kriz yönetimi mi yoksa kalıcı bir kalkınma stratejisi mi olduğunu analiz edin; 'karma ekonomi' kavramı burada anahtar roldedir.

Practice More

Devletçilik ilkesinin 19301930-19381938 yılları arasındaki somut uygulamaları olan 'I. Beş Yıllık Sanayi Planı' ve 'Merkez Bankası'nın Kuruluşu' konularını tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Soruya tersten yaklaşarak; Sümerbank'ın bir yandan kumaş üretirken diğer yandan halka satış yapması ve aynı zamanda özel dokuma atölyelerinin de varlığını sürdürmesi, modelin 'dışlayıcı' değil 'tamamlayıcı' olduğunu gösterir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Devletçilik

More questions from this topic