Türkiye'nin mutlak konumu gereği, enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklık değerlerinin azalması beklenir. Ancak Türkiye'nin yer şekilleri, yükselti basamakları ve denizellik-karasallık gibi göreceli (özel) konum özellikleri, bu genel kuralın yerel veya bölgesel ölçekte geçersiz kalmasına hatta tam tersi bir durumun (enlemle çelişen sıcaklık anomalilerinin) ortaya çıkmasına yol açabilir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göreceli konumunun, mutlak konumdan kaynaklanan sıcaklık-enlem ilişkisini tersine çevirdiğine veya etkisiz kıldığına bir kanıt olarak gösterilemez?
- AKış mevsiminde Samsun'un sıcaklık ortalamasının, enlem olarak daha güneyde kalan Ankara'dan daha yüksek olması
- BOcak ayında Sinop'taki sıcaklık değerlerinin, enlem olarak daha güneyde yer alan Konya'dan daha yüksek ölçülmesi
- CDoğu Anadolu'da orman üst sınırının, enlem olarak daha güneydeki Toros Dağları'na göre daha yüksek bir seviyede bulunması
- Kış mevsiminde Akdeniz kıyı kuşağındaki sıcaklık ortalamalarının, Ege ve Marmara kıyılarına göre daha yüksek olmasıAnswer
- EKış aylarında Marmara Denizi kıyısındaki merkezlerin, enlem olarak daha güneydeki Hakkari çevresinden çok daha ılık olması
Answer
Kış mevsiminde Akdeniz kıyılarındaki sıcaklık ortalamalarının, Ege ve Marmara kıyılarına göre daha yüksek olması
Akdeniz kıyı kuşağının (güney), Ege ve Marmara kıyılarından (kuzey) daha sıcak olması, mutlak konumun (enlem etkisinin) doğrudan bir sonucudur. Burada özel konum enlem etkisini bozmamış, aksine desteklemiştir. Bu nedenle bu durum, özel konumun mutlak konumu 'tersine çevirdiğine' bir kanıt olarak kullanılamaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Mutlak (Matematik) ve Göreceli (Özel) Konum Ayrımı
Hints
1
Türkiye'de 'Normal olan', güneyin kuzeyden daha sıcak olmasıdır (Enlem etkisi).
2
Eğer kuzeydeki bir yer güneydekinden daha sıcaksa, orada özel konum (denizellik gibi) enlemi yenmiş demektir.
3
Seçeneklerde 'Güney sıcaktır, kuzey soğuktur' kuralına uygun olan tek şıkkı bulun.
Practice More
Türkiye'de yükseltinin batıdan doğuya artmasının tarım ürünleri olgunlaşma süreleri üzerindeki etkisini inceleyin.
Alternative Method
Sıcaklık farklarını analiz ederken merkezleri dilsiz harita üzerinde hayal edin. Kuzeyde olup daha sıcak olanlar özel konumu kanıtlarken, güneyde olup daha sıcak olanlar mutlak konuma (enleme) işaret eder.
Estimated Time:1m 30s