Examkin

Question

Difficulty: HardSözcükte Yapı

Türkçede sözcükler yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Yapım eki almamış, kök halindeki veya sadece çekim eki almış sözcükler "basit"; en az bir yapım eki almış sözcükler ise "türemiş" yapılıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Kurul, ilçenin çevresindeki yerleşim birimlerini de inceleme kapsamına aldı.
  2. B
    Şehir merkezindeki o yoğun kavşakta sabah saatlerinde trafik denetimi yapıldı.
  3. C
    Müdür Bey, bu zorlu süreçte yalnızca personelin özverisine güvendiğini belirtti.
  4. D
    Vardiya sistemindeki yoğunluk nedeniyle bazı çalışanların uykusu düzensizleşmişti.
  5. Yeni atanan amir, aklından geçen projeleri bir an önce hayata geçirmek istiyordu.Answer

Answer

Söz konusu cümledeki 'aklından' sözcüğü yapı bakımından diğerlerinden farklı olarak 'basit' yapılıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen sözcüğün kökü 'akıl'dır. Bu sözcüğe gelen '-ı' eki iyelik eki, '-n' kaynaştırma harfi ve '-dan' eki ise ayrılma hal ekidir. İyelik ve hal ekleri çekim eki olduğu için ve sözcük hiç yapım eki almadığı için 'basit' yapılıdır. Sözcükteki ünlü düşmesi, çekim eki alırken gerçekleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri analiz et.
Sözcüklerin tamamında ünlü düşmesi olayı gerçekleşmiştir.
Sözcük yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yaparken ses olaylarını doğru tespit etmek gerekir.
2
Düşen ünlünün hangi tür ek (yapım eki mi çekim eki mi) nedeniyle düştüğünü belirle.
Dört seçenekte yapım eki, bir seçenekte ise çekim eki nedeniyle düşme olmuştur.
Yapım eki alan sözcük türemiş, sadece çekim eki alan sözcük ise basit yapılıdır.
3
Sözcüklerin yapısal sınıflandırmasını yap.
Çevresindeki, kavşakta, yalnızca ve uykusu sözcükleri 'türemiş'; aklından sözcüğü ise 'basit'tir.
Sözcüklerin kökleri ve ekleri ayrıldığında tek farklı yapının hangisi olduğu ortaya çıkar.

Key Concept

Sözcük Yapısı ve Ses Olayı İlişkisi

Hints

1
Altı çizili tüm sözcüklerde birer ünlünün düştüğünü fark ettiniz mi? Bu düşmenin hangi tür ekle olduğunu kontrol edin.
2
Kökleri bulun: çevir-, kavuş-, yalın, uyu-, akıl. Hangisi yeni bir kelime yaparken değil de, sadece sahiplik veya durum bildirirken ünlüsünü kaybetmiş?
3
Bir sözcükte yapım eki varsa türemiş, yoksa basittir. Dört seçenekte yapım eki kelimenin anlamını değiştirirken ünlü düşmesine neden olmuştur.

Practice More

Ünlü düşmesinin gerçekleştiği farklı durumları (birleşme sırasında, türetme sırasında ve çekim sırasında) içeren karma sorular çözerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin yanına köklerini yazarak hangi eklerin anlamı değiştirdiğine (yapım eki) ve hangilerinin sadece gramer görevi gördüğüne (çekim eki) bakarak daha hızlı sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Sözcükte Yapı

More questions from this topic