Toplumsal hayatı düzenleyen normatif sistemler (din, ahlak, görgü ve hukuk) arasındaki en temel ayrım noktalarından biri yaptırımın niteliği ve uygulanış biçimidir. Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran 'maddi yaptırım' (müeyyide) unsuru, sadece bir ceza türü olmasıyla değil; aynı zamanda bu yaptırımın 'dağınık ve kurumsallaşmamış' bir toplumsal tepki olmaktan çıkıp, merkezi bir otorite tarafından 'kurumsallaşmış cebir' (zorlama) niteliği kazanmasıyla tanımlanır.
Buna göre, hukuk kurallarının sahip olduğu 'kurumsallaşmış cebir' niteliği ve maddi yaptırım gücü aşağıdakilerden hangisini doğrudan zorunlu kılar?
- Yaptırım uygulama yetkisinin bireylerden alınarak devletin meşru güç kullanma tekelinde (monopolünde) toplanmasını ve belirli usullere bağlanmasınıAnswer
- BAhlaki değerlerin zamanla hukuk kurallarına dönüşerek toplumun tamamı için ortak bir vicdani bağlayıcılık oluşturmasını
- CKural ihlallerinin sadece bireyin iç dünyasında huzursuzluk yaratacak bir manevi baskı aracı olarak kalmasını
- DToplumsal geleneklerin herhangi bir resmi otoriteye ihtiyaç duymaksızın kendiliğinden uygulanabilir bir otorite kazanmasını
- EKuralların ihlali durumunda ortaya çıkan tepkinin sadece 'ayıplama' veya 'toplumdan dışlama' gibi sosyal baskılarla sınırlı tutulmasını
Answer
Hukuk kurallarının 'kurumsallaşmış cebir' niteliği, yaptırım yetkisinin sadece devlet tekelinde bulunmasını ve belirli kurallar (usul) çerçevesinde uygulanmasını ifade eder.
Hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kurallarından farklı olarak, yaptırım uygulama yetkisini kişilerin (ihkak-ı hak) elinden alıp devletin yetkili organlarına devretmiştir. Bu durum, yaptırımın 'merkezi' ve 'kurumsallaşmış' olmasını sağlar. 'Devletin meşru güç kullanma tekeli', hukuk kurallarının maddi yaptırım gücünün temel dayanağıdır ve bu yaptırımlar belirli kanuni usullerle yerine getirilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hukuk Kurallarının Maddi Yaptırımı ve Devlet Tekeli (Meşru Cebir)
Hints
1
Sosyal düzen kurallarından hangisinin ihlali durumunda hapis veya para cezası gibi 'maddi' bir karşılık olduğunu düşünün.
2
Maddi yaptırımı kim uygular? Bir birey mi yoksa devletin yetkili kurumları mı? 'Cebir' (zorlama) yetkisi kime aittir?
3
Hukukta yaptırımın kurumsallaşması, bireylerin kendi haklarını bizzat kuvvet kullanarak aramasının (ihkak-ı hak) yasaklanması ve bu yetkinin devlete devredilmesi anlamına gelir.
Practice More
Hukukun maddi yaptırım türleri olan 'ceza', 'cebri icra', 'tazminat', 'hükümsüzlük' ve 'iptal' kavramlarını inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s