Hukukun Temel Kavramları

1982 Anayasası'nın 90. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Hukuk sistemimizde özel haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları, kullanılmalarının hukuki etkisi ve devredilebilirlikleri bakımından çeşitli kriterlere göre sınıflandırılmaktadır. Buna göre, bir taşınmaz üzerinde sahibine tam yararlanma yetkisi sağlayan 'intifa hakkı'nın hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlığı karara bağlamak amacıyla yaptığı incelemede; uyuşmazlığı doğrudan ya da kıyas yoluyla düzenleyen yazılı bir normun bulunmadığını tespit etmiş, ardından yaptığı derinlemesine araştırmada bu konuda bir örf ve adet hukuku kuralının da mevcut olmadığını saptamıştır.

$4721$ sayılı Türk Medeni Kanunu'nun $1$. maddesi ve ilgili hukuk doktrini esasları dikkate alındığında, bu durumdaki bir hâkimin hukuki nitelendirmesi ve izlemesi gereken yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

I. Durum: Birbirleriyle evlenmek isteyen bir çift, resmî evlendirme memuru huzurunda değil, yalnızca yakın arkadaşları ve aile büyükleri önünde bir tören düzenleyerek evlendiklerini beyan etmişlerdir.
II. Durum: Aralarında evlenme engeli bulunan tam kan kardeşler, yetkili bir evlendirme memuru önünde gerekli tüm şekil şartlarını yerine getirerek resmen evlenmişlerdir.

Türk hukuk sistemi uyarınca, bu iki farklı durumun tabi olduğu hükümsüzlük türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Sosyal hayatı düzenleyen din, ahlak ve görgü kuralları ile hukuk kuralları arasında hem amaç hem de konu bakımından birçok benzerlik bulunmaktadır. Örneğin; yalan söylememek hem bir ahlak hem bir din kuralıyken, başkasının malına zarar vermemek hem ahlaki hem de hukuki bir yükümlülüktür. Ancak hukuk kurallarını diğer tüm sosyal düzen kurallarından ayıran ve onu 'kamusal' kılan çok temel bir fark mevcuttur.

Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal düzen kuralları içerisinde yer alan 'ahlak kuralları'; kişinin kendi vicdanına karşı sorumlu olduğu 'subjektif ahlak' ve bireyin diğer insanlarla olan ilişkilerindeki ödevlerini kapsayan 'objektif ahlak' olarak ikiye ayrılır. Bu ayrım ve hukuk kurallarının temel nitelikleri göz önüne alındığında, hukuk kuralları ile diğer sosyal düzen kuralları arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir hakim önüne gelen uyuşmazlıkta, kanunda olaya uygulanabilecek bir hüküm bulmasına rağmen; bu hükmün lafzi (sözsel) kapsamının çok geniş olduğunu, somut olayın özel şartlarının bu hükmün dışında tutulması gerektiğini ve hükmün olduğu gibi uygulanmasının adalete aykırı sonuçlar doğurarak hakkın kötüye kullanılmasına yol açacağını tespit etmiştir. Bu durumda ortaya çıkan boşluk türü ve hakimin bu boşluğu gidermek için başvurması gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal hayatı düzenleyen sosyal düzen kuralları (din, ahlak, görgü ve hukuk) bireylerin davranışlarını kontrol altına alarak toplumsal barışı sağlamayı amaçlar. Bu kuralların büyük bir kısmı içerik olarak örtüşse de yaptırımın niteliği ve kaynağı bakımından hukuk kuralları diğerlerinden ayrılır.

Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel ve belirleyici özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk teorisinde bir hukuki işlemin varlık kazanabilmesi için gerekli olan kurucu unsurların (irade beyanı, konu, resmi memur gibi) eksik olması 'yokluk' yaptırımını; bu unsurlar mevcut olmakla birlikte işlemin geçerlilik şartlarındaki (ehliyet, emredici hükümlere uygunluk, imkansızlık gibi) sakatlıklar ise 'mutlak butlan' yaptırımını doğurur. Bazı durumlarda işlemin dış görünüşü tamam olsa da hukuken bir irade açıklamasının varlığından söz edilemez.

Buna göre, aşağıdaki hukuki uyuşmazlıkların hangisinde uygulanacak olan yaptırım türü, işlemin kurucu unsurlarının varlığına rağmen geçerlilik şartlarındaki eksiklik nedeniyle 'mutlak butlan' yaptırımına tabidir?

Türk hukuk sisteminde hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlığı çözerken karşılaştığı boşluk türleri ve bu boşlukları doldurma yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Toplumsal hayatın huzur ve güven içinde sürdürülmesini hedefleyen sosyal düzen kuralları; din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları olarak çeşitlilik gösterir. Hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kurallarıyla içerik bakımından örtüşebilse de yaptırımın (müeyyide) niteliği ve uygulanışı bakımından belirgin bir farka sahiptir. Buna göre; bir bireyin hukuk kuralına aykırı davranması durumunda, diğer sosyal düzen kurallarından farklı olarak devletin yetkili organları aracılığıyla karşılaşacağı zorlayıcı güç aşağıdakilerden hangisidir?

Özel hukuk sisteminde haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve kullanılmalarının hukuki sonuçları bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulur. Özellikle bir hakkın üçüncü kişilere karşı öne sürülebilme kapasitesi, o hakkın mutlak veya nispi (alacak hakkı) karakterde olup olmamasına bağlıdır.

Buna göre; mülkiyet, kira, intifa ve kişilik haklarının hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, hakların türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu yönetimi uzmanı, kurum içi düzenlemeleri hazırlarken dayanak aldığı belgeleri; Anayasa, kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler olarak sınırlandırmış, toplumsal hayatta uygulanan ancak yazılı olmayan örf ve adet kurallarını bu kapsamın dışında tutmuştur. Buna göre, uzmanın çalışmasında esas aldığı ve sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı normları ifade eden hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Özel haklar; ileri sürülebilecekleri çevreden konularına, kullanılmalarından amaçlarına kadar geniş bir yelpazede çeşitli kriterlere göre sınıflandırılmaktadır. Hakların hukuki niteliklerini ve kullanım usullerini belirleyen bu ayrımlar, hukuki işlemlerin doğuracağı sonuçlar açısından kritik öneme sahiptir. Buna göre, hakların türleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hukuk teorisinde, 'olan hukuk' (lex lata) olarak da adlandırılan ve bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan tüm normatif düzenlemeleri kapsayan sistem ile 'yetkili makamların bilinçli iradesiyle' oluşturulan ve usulüne uygun olarak ilan edilen yazılı metinlere dayalı sistem arasında niceliksel bir fark bulunmaktadır. Bu fark, uyuşmazlıkların çözümünde bağlayıcı niteliğe sahip olan ancak bir devlet organı tarafından metin haline getirilmemiş toplumsal kuralların hukuk düzenine dâhil edilmesinden kaynaklanmaktadır.

Bu açıklamaya göre; pozitif hukuk (müspet hukuk) kapsamı içerisinde yer almasına karşın, mevzu hukuk (yazılı hukuk) tanımının dışında kalan temel bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi, hukuk kurallarının hiyerarşik bir sıralama içinde bulunmasını ve alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı olamamasını ifade eder. Bu hiyerarşik yapı, kuralların bağlayıcılığı ve çatışma durumunda hangi kuralın öncelikle uygulanacağı noktasında temel belirleyicidir.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri ve normlar hiyerarşisi ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1982 Anayasası’nın 90. maddesinin son fıkrasına göre; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.

Normlar hiyerarşisi ve anayasal denetim rejimi dikkate alındığında, söz konusu antlaşmaların Türk hukuk sistemindeki yeriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özel hukuk alanında yapılan bir sözleşmenin kurucu unsurları (karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları) tam olmasına karşın; sözleşmenin konusunun emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda ortaya çıkan yaptırım türü ile idari makamların tek taraflı irade beyanıyla tesis ettiği hukuka aykırı işlemlerin yargı yoluyla ortadan kaldırılmasını sağlayan yaptırım türü, aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde hukuki işlemlerin sakatlığına ilişkin aşağıdaki durumlar ve bu durumların tabi olduğu yaptırım türleri verilmiştir:

I. Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka veya kamu düzenine aykırı işlemler
II. Hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin eksik olması durumu
III. Sözleşme yapılırken taraflardan birinin hata, hile veya korkutma etkisinde olması
IV. Sınırlı ehliyetsizlerin, yasal temsilcilerinin izni olmadan kendilerini borç altına sokan işlemler yapması

Buna göre, yukarıdaki durumların karşılık geldiği yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Ayırt etme gücüne sahip olan Erkan, öz amcasının kızı ile evlenmek amacıyla bir aile töreni düzenlemiştir. Ancak tören sırasında nikahı kıyan kişinin aslında yetkili bir evlendirme memuru olmadığı, Erkan'ın bir arkadaşının şaka yapmak amacıyla cübbe giyerek töreni yönettiği sonradan anlaşılmıştır. Türk Medeni Kanunu hükümleri ve yaptırım türleri uyarınca, bu 'evlilik' işleminin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?