Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'nin iklim özellikleri ve topografik yapısı göz önüne alındığında, yağışın oluşum biçimi; hava kütlelerinin karakteri, yer şekillerinin uzanışı ve yükselti faktörlerine bağlı olarak değişim gösterir.

I. Kış mevsiminde Akdeniz havzasından gelen nemli hava kütlelerinin, kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile karşılaşması
II. Denizden gelen nemli hava kütlelerinin Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'ın denize bakan yamaçları boyunca yükselmesi
III. İç Anadolu ve Doğu Anadolu'nun iç kesimlerinde, ilkbahar ve yaz başlarında yerin aşırı ısınmasıyla havanın dikey yönlü hareket etmesi

Yukarıda belirtilen yağış oluşum süreçleri ve bu süreçlerdeki nem değişimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Cephesel yağışların oluşumunda, sıcak ve nemli hava kütlesinin soğuk hava üzerinde yükselerek adyabatik olarak soğuması ve bağıl nemin %100'e ulaşması belirleyicidir.
  2. B
    Konveksiyonel yağışlarda, ısınan havanın yükselmesiyle mutlak nem miktarı buharlaşma yoluyla artsa da asıl yağış nedeni maksimum nemin (nem taşıma kapasitesi) hızla azalmasıdır.
  3. Orografik yağışların oluşum sürecinde, hava kütlesi dağ yamacı boyunca yükselirken özgül nem değerinin artması, havanın doyma noktasına ulaşmasını sağlayan temel faktördür.Answer
  4. D
    Türkiye'de cephesel yağışların özellikle kış mevsiminde yoğunlaşması, matematik konumun bir sonucu olarak orta kuşakta yer almamız ve polar/tropikal hava kütlelerinin bu dönemde karşılaşmasıyla ilgilidir.
  5. E
    Dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde, yamaç boyunca alçalan hava kütlesinin maksimum nemi arttığı için bağıl nem oranı düşer ve bu durum nem açığının artmasına neden olur.

Answer

Orografik yağış oluşumunda havanın doyma noktasına ulaşmasını sağlayan temel faktör özgül nemin artması değil, yükselen havanın soğuyarak maksimum neminin azalmasıdır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü orografik (yamaç) yağışlarda, denizden gelen hava kütlesi bir dağ yamacı boyunca yükselirken sıcaklığı her 100 metrede yaklaşık 0.5∘C0.5^{\circ}C düşer. Bu soğuma, havanın nem taşıma kapasitesini (maksimum nem) azaltır ve mevcut nemin (mutlak nem) bu kapasiteye oranı olan bağıl nemi %100\%100’e ulaştırır. Özgül nem ise birim kütledeki su buharı miktarıdır ve sadece yükselme hareketiyle artmaz; aksine yoğuşma başladığında havadan su ayrıldığı için azalır.

Step-by-Step Solution

1
Yağış tiplerini belirleme
I numara Cephesel, II numara Orografik (Yamaç), III numara Konveksiyonel (Yükselim) yağışları temsil eder.
Öncüllerde verilen tarifler Türkiye'deki üç temel yağış oluşum mekanizmasına karşılık gelmektedir.
2
Nem türlerinin dinamiklerini analiz etme
Hava yükselirken soğur; soğuma maksimum nemi (kapasiteyi) azaltır, bağıl nemi (oranı) artırır.
Sıcaklık ile maksimum nem doğru, bağıl nem ise ters orantılıdır.
3
Özgül nem kavramını değerlendirme
Özgül nem (birim kütledeki su buharı), hava kütlesi dışarıdan nem almadığı sürece yükselme ile artmaz.
Adyabatik yükselme sürecinde kütle korunur; yağışı tetikleyen şey mutlak veya özgül nemin 'artması' değil, kapasitenin (maksimum nem) mevcut neme eşitlenecek kadar 'azalmasıdır'.

Key Concept

Türkiye'de Yağış Oluşum Mekanizmaları ve Nem İlişkisi
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nem ve Yağış

More questions from this topic