Examkin

Question

Difficulty: Very hard31 Mart Vakası

Osmanlı Devleti’nde 31 Mart Vakası’nın bastırılmasının ardından 1909 yılında Kanun-i Esasi üzerinde yapılan kapsamlı değişiklikler, mutlak monarşi kalıntılarını temizleyerek meclis üstünlüğüne dayalı parlamenter bir sistem kurmayı hedeflemiştir. Bu düzenlemelerle padişahın yetkileri sembolik düzeye çekilirken, yürütme erkinin denetimi yasama organına devredilmiştir.

Buna göre, 1909 anayasa değişiklikleri kapsamında hayata geçirilen aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, hükümetin meclis karşısındaki siyasi denetimini doğrudan tesis eden en temel unsurdur?

  1. Bakanlar Kurulunun (Heyet-i Vükela) artık padişaha karşı değil, sadece Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu tutulmasıAnswer
  2. B
    Padişahın Meclis-i Mebusan’ı feshetme yetkisinin anayasadan tamamen çıkarılarak meclisin dokunulmazlığının sağlanması
  3. C
    Kanun teklifi sunabilmek için padişahtan ön izin alma şartının korunarak sadece veto süresinin kısıtlanması
  4. D
    Padişahın kamu düzenini bozduğu gerekçesiyle kişileri sürgüne gönderme yetkisinin (7. madde) yargı denetimine açılması
  5. E
    Uluslararası antlaşmaların yürürlüğe girmesi için sadece padişah ve sadrazamın imzasının yeterli sayılması

Answer

Bakanlar Kurulunun padişah yerine meclise karşı sorumlu tutulması, parlamenter denetimin en temel göstergesidir.
1876 Kanun-i Esasi’nin ilk metninde Bakanlar Kurulu (Heyet-i Vükela) padişaha karşı sorumluydu. 31 Mart Vakası sonrası yapılan 1909 değişiklikleri ile bu sorumluluk Meclis-i Mebusan’a devredilmiştir. Bu durum, meclisin hükümeti düşürebilme (denetleme) yetkisini kazanması anlamına gelir ve parlamenter sistemin en güçlü kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
31 Mart Vakası'nın anayasal sonucunu analiz etmek
Olayın bastırılmasından sonra II. Abdülhamid tahttan indirilmiş ve padişahın yetkilerini kısıtlayan 1909 anayasa değişiklikleri yapılmıştır.
Olayın rejim karşıtı niteliği, mevcut anayasal sistemin (1876'nın ilk hali) padişaha çok geniş yetkiler verdiğini kanıtlamıştır.
2
Yürütme erkinin sorumluluk alanındaki değişikliği tespit etmek
1876 Anayasası'nda hükümet padişaha karşı sorumluyken, 1909'da bu sorumluluk meclise geçmiştir.
Sorumluluğun meclise geçmesi, hükümetin meclis tarafından güvenoyu/gensoru gibi mekanizmalarla denetlenebilmesini sağlar.
3
Diğer teknik değişiklikleri değerlendirmek
Sürgün yetkisi kaldırılmış, fesih yetkisi zorlaştırılmış ve kanun teklifi için izin şartı son bulmuştur.
Bu maddeler meclis üstünlüğünü desteklese de, 'hükümet denetimi' kavramının doğrudan karşılığı sorumluluk makamıdır.

Key Concept

1909 Kanun-i Esasi Değişiklikleri ve Parlamentarizm

Hints

1
Bir yönetim sisteminde 'kim kime hesap veriyor?' sorusunun cevabı, sistemin merkezini belirler.
2
1876'da hükümet padişahın bir memuru gibiydi; 1909'da ise meclisin bir temsilcisi haline geldi.
3
Hükümetin sorumluluğu ve padişahın ön izin yetkisinin kaldırılması, parlamenter monarşiye geçişin en net adımlarıdır.

Practice More

1909 değişiklikleri ile meclis üstünlüğünün kurulması, daha sonra Milli Mücadele dönemindeki 'Meclis Hükümeti' sistemine giden yolu zihinsel olarak nasıl hazırlamış olabilir?
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

31 Mart Vakası

More questions from this topic