Question

Difficulty: MediumDevletçilik

Atatürk'e göre devletçilik; "Kişilerin özel faaliyetlerini esas tutmakla beraber, milletin refahı ve memleketin bayındırlığı için gereken işlerde devleti doğrudan doğruya ilgili kılmaktır." Bu anlayış doğrultusunda 19301930’lu yıllarda kurulan Sümerbank ve Etibank gibi kurumların;

I. Sanayi yatırımlarının finansmanını sağlamak ve teknik eleman yetiştirmek,
II. Maden kaynaklarını işletmek ve ülkenin enerji ihtiyacını planlamak,
III. Özel teşebbüse ait tüm üretim araçlarını kamulaştırarak sınıfsız bir toplum yapısı oluşturmak

hedeflerinden hangilerini gerçekleştirmeye yönelik olduğu söylenebilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IIAnswer
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Answer

Sümerbank ve Etibank'ın kuruluş amaçlarını kapsayan I ve II numaralı öncüllerin yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan öncüller, Sümerbank ve Etibank'ın tarihsel fonksiyonlarını tam olarak yansıtmaktadır. Sümerbank, 19331933 yılında sanayi planlarını finanse etmek ve dokuma gibi alanlarda fabrikalar işletmek için kurulurken; Etibank, 19351935 yılında maden kaynaklarını ekonomiye kazandırmak ve enerji ihtiyacını karşılamak üzere yapılandırılmıştır. Her iki kurum da devletçilik ilkesinin kurumsallaşmış örnekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Atatürk'ün devletçilik tanımını analiz etme
Tanım, özel teşebbüsü (kişisel faaliyetleri) dışlamayan ancak devletin 'zorunlu' alanlarda (sanayi, altyapı) devreye girdiği bir karma ekonomiyi işaret eder.
İlkenin kapsamını belirleyerek ideolojik farkları (sosyalizmden farkı) ayırt etmek için gereklidir.
2
Sümerbank'ın (19331933) görevlerini değerlendirme
I. öncüldeki sanayi yatırımlarının finansmanı ve Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanması Sümerbank'ın temel görevidir.
Kurumsal bazda devletçiliğin sanayi ayağını doğrulamak için gereklidir.
3
Etibank'ın (19351935) görevlerini değerlendirme
II. öncüldeki madenlerin işletilmesi (MTA ile koordineli) ve enerji işlerinin yürütülmesi Etibank'ın kuruluş amacıdır.
Kurumsal bazda devletçiliğin enerji ve maden ayağını doğrulamak için gereklidir.
4
III. öncülü (radikal kamulaştırma) test etme
Devletçilik özel mülkiyeti saklı tutar; tüm araçların kamulaştırılması (kolektivizm) bu ilkeye aykırıdır.
Yaygın bir kavram yanılgısını (sosyalizm-devletçilik karışıklığı) elemek için gereklidir.

Key Concept

Atatürkçü Devletçilik ve Karma Ekonomi Modeli

Hints

1
Kurumların isimlerinin hangi sektörlerle (Sümer-dokuma, Eti-maden) ilgili olduğunu hatırlayın.
2
Devletçilik ilkesinin özel mülkiyeti tamamen kaldırıp kaldırmadığını, yani 'sosyalizm'den farkını düşünün.
3
Sümerbank tekstil ve sanayi finansmanı, Etibank ise enerji ve madencilik için kurulmuştur; özel sektör ise bu modelde asla tasfiye edilmemiştir.

Practice More

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın başarılı olup olmadığını ve İkinci Plan'ın neden uygulanamadığını (II. Dünya Savaşı) araştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemi: III. öncüldeki 'tüm araçların kamulaştırılması' ifadesi Türkiye'ye özgü devletçiliğe aykırı olduğundan, içinde III geçen tüm şıkları (D ve E) eleyip kurum görevlerine odaklanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question