Question

Difficulty: MediumCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Milli Mücadele Dönemi'nde bazı aydın ve yazarlar, Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemenin tek yolunun dönemin güçlü bir devletinin güdümüne girmek olduğunu savunmuşlardır. Bu doğrultuda İstanbul'da kurulan, aralarında Halide Edip ve Ahmet Emin gibi isimlerin de yer aldığı ve Sivas Kongresi'nde de yoğun tartışmalara yol açarak Amerikan mandasını kurtuluş yolu olarak gören milli varlığa zararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İngiliz Muhipleri Cemiyeti
  2. B
    Teali-i İslam Cemiyeti
  3. Wilson Prensipleri CemiyetiAnswer
  4. D
    Sulh ve Selamet-i Osmaniye Cemiyeti
  5. E
    Kürt Teali Cemiyeti

Answer

Amerikan mandasını savunan ve Sivas Kongresi'nde manda tartışmalarının odağında yer alan cemiyet Wilson Prensipleri Cemiyeti'dir.
Wilson Prensipleri Cemiyeti, 14 Ocak 1919'da İstanbul'da kurulmuş olup Halide Edip, Ahmet Emin (Yalman), Refik Halit (Karay) gibi dönemin önde gelen bazı aydınlarınca desteklenmiştir. Cemiyet, Osmanlı Devleti'nin parçalanmaktan kurtulmasının tek yolunun belirli bir süre Amerika Birleşik Devletleri'nin mandası altına girmek olduğunu savunmuş ve bu konu Sivas Kongresi'nde de 'manda ve himaye' tartışmalarının ana eksenini oluşturmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel niteliklerin ve hedeflerin belirlenmesi
Cemiyetin milli varlığa zararlı olduğu, aydınlar tarafından İstanbul'da kurulduğu, Sivas Kongresi'nde tartışıldığı ve temel amacının 'Amerikan mandası' olduğu tespit edilir.
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin savundukları dış politika tercihleri ve kurtuluş reçeteleri birbirinden farklıdır.
2
Seçeneklerde verilen cemiyetlerin savunduğu görüşlerin karşılaştırılması
İngiliz Muhipleri İngiliz himayesini, Sulh ve Selamet-i Osmaniye ile Teali-i İslam saltanat/hilafet otoritesini savunurken; Wilson Prensipleri Cemiyeti açıkça Amerikan mandasını savunmuştur.
Milli Mücadele'deki manda ve himaye tartışmalarında Amerikan mandasını savunan tek cemiyet Wilson Prensipleri Cemiyeti'dir.

Key Concept

Milli Varlığa Zararlı Cemiyetler ve Manda Arayışları

Hints

1
Cemiyet, adını I. Dünya Savaşı'nın sonlarında yayımlanan ve self-determinasyon ilkelerini içeren ünlü barış bildirgesinden almıştır.
2
Cemiyetin temel amacı, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü Amerika Birleşik Devletleri güvencesi ve mandası altında tutmaktır.
3
Cemiyet, Sivas Kongresi'nde Mustafa Kemal Paşa ve heyeti ile 'Amerikan mandası' üzerine yaşanan en sert tartışmaların dayanağını oluşturmuştur.

Practice More

Milli Varlığa Düşman Cemiyetlerden İngiliz Muhipleri Cemiyeti ile Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin kurucu kadroları ve savundukları manda türleri arasındaki farkları pekiştiren sorular çözülebilir.

Alternative Method

Kavram eşleştirmesi yöntemi: Cemiyetin ismindeki 'Wilson', ABD Başkanı Woodrow Wilson'dan gelmektedir. Soru metnindeki 'Amerikan mandası' vurgusu ile 'Wilson' ismi doğrudan eşleştirilerek sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:45s
Rate this question