Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

İzmir'in Yunanlar tarafından işgali öncesinde bölge halkını teşkilatlandırmak amacıyla kurulan, Maşatlık Mitingi'ni organize ederek işgale karşı fiili ve silahlı direniş çağrısında bulunan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi’nde azınlıklar, Wilson İlkeleri’nin "Osmanlı Devleti’nde Türk olmayan milletlere kendi kendini yönetme hakkı tanınması" yönündeki maddesine dayanarak çoğunlukta olduklarını iddia ettikleri bölgelerde bağımsız devletler kurmayı hedeflemişlerdir. Bu süreçte Fener Rum Patrikhanesi ve Mavri Mira Cemiyeti ile koordineli hareket ederek başta Doğu Trakya ve Karadeniz olmak üzere Anadolu’ya göçmen adı altında silahlı Rumları yerleştiren ve bölgedeki nüfus dengesini yapay olarak değiştirmeyi amaçlayan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Çukurova ve çevresinde Fransız işgal güçleri ile bölgedeki Ermeni intikam alaylarının faaliyetlerine karşı yöre halkının haklarını savunmak amacıyla kurulan; ilk etapta basın-yayın yoluyla kamuoyu oluşturup ilerleyen süreçte Pozantı Kongresi gibi girişimlerle silahlı direnişi örgütleyen ve ismi sebebiyle sıklıkla azınlık örgütleriyle karıştırılabilen milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Anadolu'da başlayan işgallere karşı Türk halkı çeşitli cemiyetler kurarak direnişe geçmiştir. Bu cemiyetlerin büyük çoğunluğu bölgesel kurtuluşu hedeflemiş ve silahlı direnişi esas almıştır.

Buna karşılık; belirli bir bölgeyi savunmak yerine tüm yurdun kurtuluşunu amaçlayan, silahlı mücadeleden ziyade basın-yayın ve propaganda yoluyla dünya kamuoyunu aydınlatmayı ilke edinen ve 'Kuvayımilliye' tabirini ilk kez tüzüğünde kullanan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı sonrasında Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurulması girişimlerine karşı bölge halkının haklarını savunmak amacıyla kurulan; bölgeden kesinlikle göç edilmemesi yönünde karar alarak Türkçe Hadisat ve Albayrak ile Fransızca Le Pays (Vatan) yayın organlarıyla kamuoyu oluşturmaya çalışan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi'nde faaliyet gösteren zararlı cemiyetler; kendi bağımsız devletlerini kurmayı hedefleyen "azınlık cemiyetleri" ile kurtuluşu büyük bir devletin himayesine girmekte veya saltanata bağlılıkta arayan "milli varlığa düşman (Türk ve Müslümanlarca kurulan) cemiyetler" olmak üzere iki ana kategoride değerlendirilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bağımsız bir devlet kurma amacından ziyade, İngiltere'nin mandaterliği altına girmeyi ve hilafet makamına bağlı kalarak varlığını sürdürmeyi savunan cemiyetler arasında yer alır?

Mütareke döneminde İstanbul merkezli kurulan ve Anadolu'da başlayan bağımsızlık hareketine karşı muhalif tutum sergileyen bazı cemiyetlerin faaliyetlerine ilişkin şu bilgiler verilmiştir:

I. Cemiyet-i Müderrisîn'in devamı niteliğinde olup medrese hocaları ve ilmiye sınıfı mensuplarınca kurulmuş; hilafet ve saltanat makamına kayıtsız şartsız bağlılığı kurtuluşun tek çaresi olarak görerek yayımladığı beyannamelerle Kuva-yı Milliye hareketine karşı çıkmıştır.
II. İttihat ve Terakki karşıtı emekli subaylar tarafından kurulmuş; ordu içerisinde ikilik çıkarmaya ve askerî personeli Millî Mücadele saflarına katılmaktan vazgeçirmeye yönelik faaliyetler yürütmüştür.
III. Wilson İlkeleri'nden yararlanarak Doğu Anadolu'da bağımsız bir devlet kurmayı hedeflemiş; Paris Barış Konferansı'nda temsilcisi Şerif Paşa aracılığıyla Ermeni heyeti başkanı Boğos Nubar Paşa ile müşterek bir muhtıra imzalamıştır.

Buna göre, yukarıda özellikleri ve faaliyetleri verilen milli varlığa zararlı cemiyetler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak gruplandırılmıştır?

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan mağlup ayrılmasının akabinde kurulan direniş örgütleri, genellikle yerel kurtuluşu ve mevcut saltanat/hilafet düzenine bağlı kalarak toprak bütünlüğünü korumayı temel prensip edinmiştir. Ancak Edirne merkezli teşkilatlanan bir cemiyet; Osmanlı Devleti'nin tamamen parçalanması ya da Trakya'nın işgale uğraması halinde, bölgede gerekirse bağımsız bir cumhuriyet yönetimi kurmayı hedeflemiş ve bu amaçla Lüleburgaz ve Edirne kongrelerini düzenlemiştir.

Kuruluş tüzüğünde devlet kurma yetkisini saklı tutarak diğer yararlı cemiyetlerden bu yönüyle ayrılan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Doğu Karadeniz bölgesinde bağımsız bir Rum devleti kurma girişimlerine ve ayrılıkçı çetelerin faaliyetlerine karşı bölge halkının haklarını savunmak amacıyla kurulan, aynı zamanda Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti ile birlikte Erzurum Kongresi'nin toplanmasında doğrudan etkili olan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Kurtuluş Savaşı hazırlık döneminde Adana ve çevresinde başlayan Fransız işgalleri ile Ermeni çetelerinin saldırılarına karşı bölge halkının haklarını savunmak amacıyla kurulan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde teşkilatlanmalar ortaya çıkmıştır. Bu süreçte Mustafa Kemal Paşa'nın teşvikiyle Sivas Valisi Reşit Paşa'nın eşi Melek Reşit Hanım öncülüğünde kurulan; İtilaf Devletleri ile İstanbul Hükûmeti'ne protesto telgrafları çeken, mitingler düzenleyerek orduya yardım toplayan millî cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Mütareke Dönemi İstanbul'unda işgal güçlerinin sıkı denetim ve baskılarına rağmen gizli faaliyet yürüten bazı cemiyet ve gruplar; İtilaf Devletleri'nin kontrolündeki cephaneliklerden silah ve mühimmat kaçırmış, Anadolu'daki Millî Mücadele hareketine subay, hekim ve aydın sevkiyatını organize etmiş ve Ankara Hükûmeti için hayati istihbarat raporları hazırlamıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Millî Mücadele lehine gizli istihbarat, lojistik ve sevkiyat faaliyetleri yürüten bu teşkilatlanmalar arasında yer almaz?

I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından İstanbul'da kurulan ve Osmanlı Devleti'nin parçalanıp yok olmasını engellemenin tek yolunun Amerika Birleşik Devletleri'nin manda ve himayesine girmek olduğunu savunan millî varlığa zararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı sonrasında başlayan işgallere karşı bazı cemiyetler Türk ve Müslümanlar tarafından kurulmuş olmalarına rağmen, ulusal bağımsızlık mücadelesi yerine saltanat ve hilafet makamının emirlerine uyulması gerektiğini savunarak Milli Mücadele hareketine karşı çıkmışlardır.

Buna göre, kurtuluşun ancak padişah ve halifeye tam bağlılıkla mümkün olabileceğini savunarak milli varlığa zararlı faaliyetlerde bulunan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

İşgallerin haksızlığını uluslararası alanda kanıtlamak amacıyla çok sayıda sivil toplum kuruluşu, parti ve meslek cemiyeti temsilcisinin katılımıyla İstanbul'da kurulan; bölgesel bir silahlı direniş oluşturmak yerine basın, yayın ve propaganda yoluyla Türklerin haklarını dünya kamuoyuna duyurmayı amaçlayan ve 'Kuvâ-yı Millîye' tabirini resmî raporlarında ilk kez kullanan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Doğu Karadeniz Bölgesi'nde tarihi bir devleti yeniden canlandırarak bağımsız bir yönetim kurmayı amaçlayan ve bölgedeki Türk ahaliye karşı silahlı çete faaliyetleri yürüten azınlık cemiyeti aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından kurulan cemiyetlerin ideolojik temelleri, faaliyet sahaları ve hedefledikleri nihai amaçlar dikkate alındığında;

I. Osmanlı Devleti sınırları içerisindeki Museviler tarafından kurulan Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetlerinin, Rum ve Ermeni cemiyetlerinden farklı olarak Anadolu topraklarında bağımsız bir devlet kurma iddiası taşımayıp mevcut ayrıcalıklarını koruma ve Filistin odaklı hedeflere yönelmesi,
II. Millî varlığa düşman cemiyetlerden Sulh ve Selâmet-i Osmaniye ile Teâli-i İslâm'ın, kurtuluşun ancak hilafet ve saltanat makamına kayıtsız şartsız bağlılıkla mümkün olacağını savunarak Anadolu hareketini meşru otoriteye karşı bir başkaldırı olarak değerlendirmesi,
III. Millî varlığa yararlı cemiyetlerin, kuruluş aşamasında bölgesel nitelik taşımalarına ve savunma amacıyla kurulmalarına rağmen haklılıklarını uluslararası alanda savunurken Wilson İlkeleri'nin nüfus çoğunluğu prensibine dayanması

yargılarından hangileri mütareke dönemi cemiyetlerinin karakteristik özelliklerini yansıtan doğru tespitlerdir?

Osmanlı Devleti'nin işgale uğraması ve merkezi otoritenin çökmesi durumunda yerel bir cumhuriyet yönetimi kurmayı programına dahil eden, Edirne ve Lüleburgaz kongrelerini toplayarak bölgesindeki Türk varlığını korumaya çalışan milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında kurulan ve 'milli varlığa zararlı cemiyetler' başlığı altında incelenen Türk ve Müslüman kökenli bazı yapılar, işgaller karşısında kurtuluş için farklı siyasi stratejiler ve ideolojik reçeteler benimsemişlerdir. Bu kapsamda bazı cemiyetler büyük bir yabancı devletin vesayet ve himayesini (mandaterliğini) tek çıkar yol kabul ederken, bazıları ise kurtuluşun ancak saltanat ve hilafet makamına mutlak itaatle, ümmet birliği ve dini esaslara sımsıkı bağlılıkla mümkün olabileceğini savunmuştur.

Buna göre, kurtuluşu 'yabancı bir devletin manda ve himayesinde değil; doğrudan doğruya padişah ve halifenin otoritesine koşulsuz bağlılıkta ve İslam birliğinde' arayan cemiyetler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Sivas Kongresi günlerinde bizzat Mustafa Kemal Paşa'nın tavsiye ve desteğiyle teşkilatlanan, kısa sürede yurdun çeşitli kentlerinde şubeler açarak İtilaf Devletleri temsilciliklerine işgalleri kınayan protesto telgrafları çeken ve cephedeki ordunun gereksinimlerini karşılamak üzere yardım kampanyaları yürüten milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?