Question

Difficulty: MediumKarahanlılar

Orta Asya’da İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devleti olan Karahanlılar; Ribat adı verilen kervansaraylar, Bimaristan denilen hastaneler ve ilk burslu öğrencilik sisteminin uygulandığı medreseler inşa ederek Türk-İslam medeniyetine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Ancak Karahanlılar, İslamiyet’i kabul etmelerine rağmen milli kimliklerini ve Orta Asya Türk devlet geleneklerini büyük ölçüde korumayı başarmışlardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Karahanlıların İslamiyet öncesi Türk devlet geleneklerini devam ettirdiklerine veya milli kimliklerini koruduklarına bir kanıt olarak gösterilemez?

  1. A
    Ülke topraklarının hanedan üyeleri arasında paylaşılarak "İkili Teşkilat" modeline göre yönetilmesi
  2. B
    Resmi yazışmalarda ve edebi eserlerde "Hakaniye Türkçesi"nin kullanılmaya devam edilmesi
  3. Hükümdarların "Sultan" unvanını kullanmaya başlaması ve bu unvanın resmiyet kazanmasıAnswer
  4. D
    Hükümdarların "Arslan Han", "Buğra Han" ve "Kadır Han" gibi geleneksel unvanları kullanması
  5. E
    Toplumsal düzenin ve hukuki yapının temelinde Türk töresinin etkisinin güçlü bir şekilde sürmesi

Answer

Hükümdarların "Sultan" unvanını kullanmaya başlaması, Karahanlılar için geleneksel bir devamlılık değil, İslamiyet sonrası bir değişimdir ve bu unvanı ilk kullanan Türk hükümdarı Gazneli Mahmud'dur.
Sultan unvanı, Türk devletlerinde Karahanlılar tarafından değil, ilk kez Gazneli Mahmud tarafından kullanılmıştır. Karahanlılar ise İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen Arslan Han, Buğra Han ve Kadır Han gibi İslamiyet öncesi Türk geleneklerinden gelen unvanları kullanmaya devam ederek milli karakterlerini korumuşlardır. Dolayısıyla Sultan unvanının kullanımı bir devamlılık değil, yeni bir siyasi etkinin sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Karahanlıların milli kimlik ve geleneksel yapılarını temsil eden unsurlar analiz edilir.
İkili teşkilat, Hakaniye Türkçesi kullanımı ve Arslan Han gibi unvanların İslamiyet öncesi döneme dayandığı görülür.
Karahanlılar, Orta Asya'da kuruldukları için Türk nüfusun yoğun olduğu bir coğrafyada milli benliklerini korumuşlardır.
2
Seçeneklerde verilen unvanların Türk tarihindeki ilk kullanımları karşılaştırılır.
Sultan unvanının Türk hükümdarları arasında ilk kez Gazneli Mahmud (Gazneliler Devleti) tarafından kullanıldığı saptanır.
Karahanlılar İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen başlangıçta Han, Hakan, İlig Han gibi Türkçe kökenli unvanları tercih etmişlerdir.
3
Hangisinin bir "geleneksel devamlılık" kanıtı olamayacağı belirlenir.
Sultan unvanının kullanımı, İslamiyet'in etkisiyle sonradan giren ve Gaznelilerle özdeşleşen bir özellik olduğu için doğru cevap olarak işaretlenir.
Sultan unvanı, halife tarafından tanınan bir otoriteyi simgeleyen ve İslam siyasi kültüründen alınan bir yeniliktir.

Key Concept

Karahanlılar'da Türk-İslam Sentezi ve Milli Kimliğin Korunması

Practice More

Karahanlılar ile Gazneliler arasındaki temel kültürel ve siyasi farkları (dil, unvanlar, kurucu boylar) karşılaştıran bir tablo hazırlamak bu konunun anlaşılmasını kolaylaştıracaktır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question