Examkin

Question

Difficulty: HardSıfatlar (Ön Adlar)

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatlar ise kendi içinde "anlamca kaynaşmış birleşik sıfatlar" ve "kurallı birleşik sıfatlar" olarak iki temel kategoriye ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türemiş sıfat hem de kurallı birleşik sıfat bir arada kullanılmıştır?

  1. Gözü yaşlı anneler, gurbetteki evlatlarından gelecek muştulu bir haberi heyecanla bekliyordu.Answer
  2. B
    Birkaç yazar, bu ödül töreninde sundukları kapsamlı bildirilerle edebiyat dünyasında büyük ilgi topladı.
  3. C
    Hızlı adımlarla yürüyen adam, oldukça soğuk bir tavırla bizi selamlayıp salondan ayrıldı.
  4. D
    Yaralı kuşun o masum haline bakıp ona yardım edebilmek için çevresindeki insanlara seslendi.
  5. E
    Kırık dökük eşyaları kamyona yükleyip yıllarca yaşadıkları eski mahalleden hüzünle ayrıldılar.

Answer

Doğru cevap, içerisinde hem 'gözü yaşlı' (kurallı birleşik sıfat) hem de 'gurbetteki' (türemiş sıfat) ifadelerini barındıran seçenektir.
Doğru cevap olan seçenekte 'gözü yaşlı' sıfatı, 'isim + iyelik eki + sıfat' yöntemiyle oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfattır. Aynı cümlede geçen 'gurbetteki' sözcüğü ise sıfat yapan '-ki' ekini aldığı için türemiş sıfat kategorisindedir. Her iki yapısal özelliğin aynı cümlede bulunması sorunun şartını tam olarak karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki tüm sıfatları tespit et.
A seçeneğinde: gözü yaşlı (anneyi niteler), gurbetteki (evladı niteler), muştulu (haberi niteler), bir (haberi belirtir).
Yapı analizine başlamadan önce sözcüklerin cümledeki görevlerini belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sıfatların yapılarını analiz et.
'Gözü yaşlı' (İsim + İyelik eki + Sıfat) formülüyle oluşmuştur. 'Gurbetteki' ise '-ki' sıfat yapan eki almıştır.
Kurallı birleşik sıfatlar belirli formüllerle (sıfat tamlaması+-li, isim+iyelik+sıfat vb.) kurulurken; türemiş sıfatlar yapım eki gerektirir.
3
Sıfat yapan '-ki' ekinin işlevini değerlendir.
Türkçede sıfat yapan '-ki' eki, eklendiği ismi sıfatlaştıran bir yapım ekidir, dolayısıyla sözcüğü türemiş yapar.
Sözcüğün basit mi türemiş mi olduğunu anlamak için üzerindeki ekin çekim eki mi yapım eki mi olduğunu bilmek kritiktir.

Key Concept

Sıfatlarda Yapı ve Birleşik Sıfat Türleri

Hints

1
Kurallı birleşik sıfatlar; '-li, -lik, -siz' ekleriyle veya bir isim tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşur.
2
Sıfat yapan '-ki' eki (gurbetteki, masadaki) her zaman bir yapım ekidir ve sözcüğü türemiş yapar.
3
'Mavi gözlü çocuk' ile 'Gözü mavi çocuk' aynı mantıkla kurulan kurallı birleşik sıfatlardır. Benzer bir yapıyı seçeneklerde arayın.

Practice More

Birleşik sıfatların oluşum yolları ile ilgili (anlamca kaynaşmış vs kurallı) daha fazla örnek incelemek, bu ayrımı daha hızlı yapmanızı sağlar.

Alternative Method

Sıfatları yapılarına göre gruplandırarak eleme yapabilirsiniz. Önce 'kurallı birleşik' sıfat olan seçenekleri (A ve E'nin bir kısmı gibi) bulun, ardından bunların içinde türemiş sıfat olup olmadığını kontrol edin.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Sıfatlar (Ön Adlar)

More questions from this topic