Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlam özelliklerine göre isim ve fiil kökleri olmak üzere ikiye ayrılır. Bazı sözcükler yapım eki alırken köklerinde ses düşmesi veya ünsüz değişimi gibi ses olayları meydana gelebilir; bu durum, kökün türünü belirlemeyi zorlaştırabilir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- ASabahtan beri hiçbir şey yemediği için iyice acıkmıştı.
- BYoğun trafik nedeniyle önemli olan bu iş görüşmesine biraz gecikmişti.
- CBaharın gelmesiyle birlikte bahçedeki fidanlar kısa sürede çoğalmıştı.
- DMahcubiyetten dolayı genç kızın yanakları bir anda elma gibi kızarmıştı.
- Tenceredeki malzemeler, kısık ateşte pembeleşinceye kadar iyice kavrulmuştu.Answer
Answer
Sözcüğün kökü 'kavur-' fiili olduğu için diğerlerinden farklıdır.
Verilen seçenekler arasında sadece 'kavrulmuştu' sözcüğünün kökü 'kavur-' eylemidir. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ('aç', 'geç', 'çok', 'kızıl') isim soyludur. Bu sözcükler yapım eki alırken ünsüz değişimi veya ünlü/hece düşmesi gibi ses olaylarına uğradıkları için kök türleri ilk bakışta yanıltıcı olabilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sözcükte Yapı: Kök Türleri ve Ses Olayları İlişkisi
Hints
1
Altı çizili sözcüklerin eklerini atarak en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) bulun.
2
Kökleri bulurken sözcükte meydana gelmiş olabilecek 'ç-c, k-ğ' gibi ünsüz değişimlerine dikkat edin.
3
Kökü 'kızıl' ve 'kavur-' olan sözcüklerin aldığı eklere bakarak hangisinin fiilden türediğine odaklanın.
Practice More
İsimden fiil yapan eklerin (-al, -ar, -ik) yarattığı ses olaylarını tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.
Alternative Method
Sözcük köklerine '-mak/-mek' mastar eki getirerek anlamlı olup olmadığını kontrol edin; 'kavur-mak' anlamlı bir eylemken 'aç-mak' (açlık anlamında), 'geç-mek' (vakit anlamında), 'çok-mak', 'kızıl-mak' bu bağlamda isim köküdür.
Estimated Time:50s