Examkin

Question

Difficulty: Very hard1982 Anayasası'nın Hazırlanışı ve Özellikleri

1982 Anayasası, 7 Kasım 1982'de yapılan halkoylamasıyla %91,37 gibi çok yüksek bir oranla kabul edilmiştir. Bu anayasanın en belirgin özelliklerinden biri, 1961 döneminde yaşanan ve "yönetemeyen demokrasi" eleştirilerine konu olan siyasi tıkanıklıkları aşmak amacıyla getirilen "rasyonalize edilmiş parlamenterizm" mekanizmalarıdır.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın ilk metninde yer alan; ancak 2007 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı seçim usulü değiştiği için geçerliliğini yitiren, parlamentonun kilitlenmesini önlemeye yönelik en sert "tıkanıklık giderici" düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Cumhurbaşkanının dördüncü tur oylamada da seçilememesi durumunda TBMM seçimlerinin kendiliğinden yenilenmesiAnswer
  2. B
    Bakanlar Kurulu'nun güvenoyu alamaması durumunda Cumhurbaşkanına meclisi doğrudan feshetme yetkisinin verilmesi
  3. C
    Cumhuriyet Senatosu'nun yasama sürecindeki geciktirici etkisini kırmak için senatonun yetkilerinin kısıtlanması
  4. D
    Anayasa Mahkemesi'nin kanunları denetleme yetkisinin sadece şekil bakımından denetim ile sınırlandırılması
  5. E
    Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması için üye tamsayısının salt çoğunluğunun aranması

Answer

1982 Anayasası'nın ilk halinde yer alan, Cumhurbaşkanının dördüncü turda da seçilememesi halinde TBMM seçimlerinin kendiliğinden yenilenmesi hükmüdür.
1982 Anayasası'nın ilk halinde, Cumhurbaşkanı seçimi için öngörülen 4 turluk sürecin sonunda bir sonuç alınamazsa, TBMM seçimlerinin derhal ve kendiliğinden (otomatikman) yenileneceği hükme bağlanmıştır. Bu, 1980 öncesinde aylarca süren ve devlet krizine dönüşen seçilememe durumuna karşı getirilmiş en radikal 'rasyonalizasyon' örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın temel hazırlık felsefesini analiz et.
Anayasa, 1961 dönemindeki siyasi krizleri (özellikle aylarca süren Cumhurbaşkanlığı seçimleri) bitirmeyi hedeflemiştir.
Rasyonalize edilmiş parlamenterizm, devlet çarklarının durmasını engellemeyi amaçlar.
2
Orijinal 102. madde hükmünü hatırla.
Eski metne göre seçim 4 turdan oluşurdu: İlk iki turda 2/3, üçüncü turda salt çoğunluk aranır; dördüncü turda en çok oy alan iki aday yarışırdı.
Eğer dördüncü turda da seçilemezse, meclisin görevini yerine getiremediği kabul edilerek fesih mekanizması devreye girerdi.
3
2007 değişikliğinin etkisini değerlendir.
2007'de Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kabul edilince, meclis içindeki bu tıkanıklık ihtimali ve buna bağlı fesih kuralı kalkmıştır.
Artık seçim meclis dışında (halkta) tamamlandığı için meclis kilitlenmesi riski ortadan kalkmıştır.

Key Concept

Rasyonalize Edilmiş Parlamenterizm

Hints

1
1980 öncesinde TBMM'nin aylarca Cumhurbaşkanı seçemediği kriz günlerini düşünün.
2
Rasyonalize edilmiş parlamenterizm, 'karar alamayan meclisin tasfiyesi' anlamına gelen bir mekanizma içerir.
3
Bu kural 102. maddede yer alıyordu ve 2007'de halkoyuna geçilince 'gereksiz' hale gelerek kaldırıldı.

Practice More

1982 Anayasası'nın diğer rasyonalizasyon araçları olan 'çekimser oyların ret sayılması' ve 'zorunlu güvenoyu' gibi kuralları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

1982 Anayasası'nın Hazırlanışı ve Özellikleri

More questions from this topic