Examkin

Question

Difficulty: Very hardHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Anayasa hukuku doktrininde 'demokrasi modelleri' ve 'hükümet sistemleri' arasındaki etkileşim ile 1982 Anayasası’nın güncel hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; egemenliğin kullanımı ve kuvvetler arası ilişkilerin hukuki mahiyeti hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    1982 Anayasası'nda anayasa değişikliklerinin zorunlu veya isteğe bağlı olarak halkın onayına sunulabilmesi (referandum), saf temsili demokrasiden uzaklaşılarak yarı doğrudan demokrasi unsurlarına yer verildiğinin göstergesidir.
  2. B
    Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetki ve görevinin sadece Cumhurbaşkanı'na ait olması, sistemin monist bir yürütme yapısına sahip olduğunu ve bu yönüyle başkanlık modelleriyle benzerlik taşıdığını teyit eder.
  3. C
    Yarı doğrudan demokrasi araçlarından olan ve seçmenlere, görevini kötüye kullanan temsilcileri süresi dolmadan azletme imkanı tanıyan 'temsilcilerin azli' (recall) mekanizması, 1982 Anayasası'nın mevcut yapısında yer almamaktadır.
  4. 2017 anayasa değişiklikleri sonrası düzenlenen 'seçimlerin yenilenmesi' yetkisi; Cumhurbaşkanı'nın herhangi bir gerekçe göstermeden Meclis'i fesh edebilmesi nedeniyle, parlamenter sistemdeki klasik 'fesih' müessesesinin hukuki niteliklerini aynen korumaktadır.Answer
  5. E
    Çoğulcu demokrasi modelinin bir gereği olarak, 1982 Anayasası'nda siyasi iktidarın azınlıkta kalanların haklarını koruyacak şekilde sınırlandırılması ve anayasal yargı denetimine tabi tutulması temel bir esastır.

Answer

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki 'seçimlerin yenilenmesi' mekanizmasının parlamenter sistemdeki 'fesih' yetkisi ile aynı hukuki nitelikte olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yer alan 'seçimlerin yenilenmesi' (Anayasa m. 116), parlamenter sistemdeki 'fesih' müessesesinden farklıdır. Fesih yetkisi parlamenter sistemlerde genellikle sembolik yetkili bir devlet başkanının veya hükümetin yasama organını dağıtmasıdır. Oysa 1982 Anayasası'nın güncel halinde, seçimlerin yenilenmesine ister TBMM (3/5 çoğunlukla) ister Cumhurbaşkanı karar versin, her iki seçimin birlikte yapılması zorunluluğu vardır. Bu durum 'karşılıklılık' (simultane) ilkesini doğurur ve fesihten farklı bir hukuki yapı arz eder.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'deki demokrasi modelini tanımlama
Temsili demokrasi esas olmakla birlikte, halkoylaması yoluyla yarı doğrudan demokrasi unsurları kullanılmaktadır.
Referandum mekanizması halkın doğrudan irade beyanına olanak tanır.
2
Yürütme organının yapısını analiz etme
2017 değişikliği ile yürütme 'monist' (tekli) yapıya geçmiştir.
Bakanlar Kurulu'nun kaldırılması ve yetkilerin Cumhurbaşkanı'nda toplanması monist yapıyı kurar.
3
Seçimlerin yenilenmesi mekanizmasını inceleme
Seçimlerin yenilenmesi 'karşılıklılık' ilkesine dayanır; bir organ seçim kararı aldığında diğeri de eş zamanlı olarak seçime gider.
Bu durum, parlamenter sistemdeki yürütmenin yasamayı tek taraflı dağıttığı 'fesih' yetkisinden hukuken tamamen farklı bir dengeler zinciridir.
4
Seçenekleri karşılaştırma
Seçimlerin yenilenmesi ile fesih müessesesini özdeşleştiren ifade hukuki gerçeklikle bağdaşmaz.
Fesih yetkisi parlamenter sistemde hükümet krizlerini çözmek için kullanılırken, yenilenme yetkisi başkanlık benzeri sistemlerde bir denge ve tıkanıklık giderme aracıdır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Seçimlerin Karşılıklı Yenilenmesi ve Demokrasi Modelleri

Practice More

Seçimlerin yenilenmesi durumunda Cumhurbaşkanının kaçıncı döneminde olduğuna göre adaylık şartlarını inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Hükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

More questions from this topic