Question

Difficulty: EasySözcükte Yapı

Türkçede sözcükler yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Yapım eki alarak yeni bir anlam kazanan ve yeni bir kavramı karşılayan sözcüklere türemiş sözcük denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük türemiş yapıdadır?

  1. A
    Sınıfın kapısı ders boyunca kapalı kaldı.
  2. B
    Cebindeki anahtarı sessizce masaya bıraktı.
  3. C
    Bahçedeki hanımeli çiçekleri çok güzel kokuyor.
  4. Mahallemize yeni bir simitçi dükkanı açıldı.Answer
  5. E
    Buzdolabındaki dondurma paketini mutfağa götürdü.

Answer

D seçeneğindeki 'simitçi' sözcüğü türemiş yapıdadır.
Simitçi sözcüğü, 'simit' isim köküne '-çi' yapım eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu ek, kökün anlamını değiştirerek yeni bir meslek/kişi adı türettiği için sözcük yapıca türemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'simit' ismidir.
Sözcüğün anlamlı en küçük parçası 'simit'tir.
2
Sözcüğe gelen eklerin işlevini inceleyin.
'-çi' eki gelmiştir.
Bu ek, bir nesne adından o nesneyi satan veya üreten kişi anlamı türetmiştir.
3
Sözcüğün yeni bir anlam kazanıp kazanmadığını kontrol edin.
Simit (yiyecek) → Simitçi (kişi) dönüşümü gerçekleşmiştir.
Yapım eki alan sözcükler türemiş kabul edilir.

Key Concept

Yapım ekleri eklendikleri sözcüğün anlamını değiştirerek onlardan yeni sözcükler türetir.

Hints

1
Bir sözcüğün türemiş olması için mutlaka anlamını değiştiren bir ek (yapım eki) almış olması gerekir.
2
Sözcüğün köküne bakın: Alınan ek sayesinde sözcük, sözlükte başka bir madde başlığına dönüşmüş mü?
3
'-çi', '-lık', '-lı', '-sız' gibi ekler Türkçede en sık kullanılan yapım ekleridir. Altı çizili kelimelerde bu eklerden birini arayın.

Practice More

Basit sözcükler ile türemiş sözcükleri ayırt etmek için çekim eklerini (hal ekleri, iyelik ekleri, çoğul ekleri) iyi bilmek gerekir.

Alternative Method

Sözcüğü ekine ayırın: Simit + çi. 'Simit' ile 'Simitçi' aynı şeyi mi ifade ediyor? Hayır. Biri yiyecek, diğeri insandır. Anlam değiştiği için türemiştir.
Estimated Time:45s
Rate this question