Examkin

Question

Difficulty: Very hardSes Bilgisi

Türkçede bazı sözcükler türetilirken veya birleşik fiil oluştururken birden fazla ses olayına (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi, ünsüz türemesi vb.) aynı anda uğrayabilir. Bu durum, özellikle yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ve üst üste gelen yapım/çekim eklerinde sıkça görülür.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, altı çizili sözcükte gerçekleşen toplam ses olayı sayısı diğerlerinden daha fazladır?

  1. A
    Bu kadar kısa sürede durumu hissediyor olması hepimizi şaşırttı.
  2. B
    Yıllarca büyük bir dirayetle sabrettiği bu yolda artık sona gelmişti.
  3. Toplantıdaki tüm konuşmaları kaydettirdiği gün herkes çok şaşırdı.Answer
  4. D
    Uzakları sessizce seyrederken derin düşüncelere dalıyordu.
  5. E
    Yapılan tüm başvuruları tek tek reddetmişti ama yine de umutluyduk.

Answer

Toplantıdaki tüm konuşmaları kaydettirdiği gün herkes çok şaşırdı.
Doğru yanıt olan 'kaydettirdiği' sözcüğü incelendiğinde sırasıyla şu olaylar görülür: 1. Ünlü Düşmesi: 'kayıt' kelimesindeki 'ı' sesi düşmüştür. 2. Ünsüz Yumuşaması: 'kayıt' kelimesinin sonundaki 't' sesi 'd'ye dönüşmüştür. 3. Ünsüz Benzeşmesi: '-dir' eki 'et-' fiiline eklenirken 't' etkisinden dolayı '-tir' olmuştur. 4. Ünsüz Yumuşaması: '-dik' sıfat-fiil ekinin sonundaki 'k' sesi, ünlüyle başlayan iyelik eki aldığında 'ğ'ye dönüşmüştür. Toplam 44 ses olayı ile diğer seçeneklerden daha yoğundur.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin kök ve eklerini analiz etmek.
A: his-et-iyor, B: sabır-et-dik-i, C: kayıt-et-dir-dik-i, D: seyir-et-er-ken, E: red-et-miş-di.
Ses olaylarını doğru saptamak için sözcüğün yalın hali ile ek almış hali arasındaki değişimleri görmek gerekir.
2
Her bir sözcükteki ses olaylarını tek tek belirlemek.
A'da 22 (türeme, yumuşama); B'de 33 (düşme, benzeşme, yumuşama); C'de 44 (düşme, yumuşama, benzeşme, yumuşama); D'de 22 (düşme, yumuşama); E'de 22 (türeme, benzeşme).
Soru kökünde istenen toplam ses olayı sayısını karşılaştırmak için enjektif bir sayım gereklidir.
3
En yüksek ses olayı sayısına sahip sözcüğü seçmek.
C seçeneğindeki 'kaydettirdiği' sözcüğü 44 farklı değişimle en yüksek sayıya sahiptir.
Diğer seçeneklerdeki sözcükler 22 veya 33 ses olayı barındırmaktadır.

Key Concept

Birden fazla ses olayının aynı sözcükte görülmesi (Ses Bilgisi Sentezi)

Hints

1
Özellikle yardımcı fiille kurulan birleşik fiillere (etmek, olmak) odaklanın; bunlar genellikle birden fazla ses olayı barındırır.
2
Bir sözcükte hem kökte hem de ekte değişim olup olmadığını kontrol edin; örneğin '-dik' ekinin '-diğ' olması bir yumuşamadır.
3
Kayıt+et fiilinde hem orta hece ünlüsünün düştüğünü hem de kök sonundaki 't'nin yumuşadığını, ardından gelen ekin de sertleştiğini fark edin.

Practice More

Benzer bir analizi 'reddedemeyeceğini' veya 'yükseltmişti' sözcükleri için yaparak ses olayı türlerini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcükleri eklerine ayırarak yazın (morfolojik analiz). Her bir ek gelme aşamasında seste bir değişim (düşme, türeme, değişme) olup olmadığını kontrol ederek çetele tutun.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Ses Bilgisi

More questions from this topic