Examkin

Question

Difficulty: Very hardCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından kurulan cemiyetlerin ideolojik temelleri, faaliyet sahaları ve hedefledikleri nihai amaçlar dikkate alındığında;

I. Osmanlı Devleti sınırları içerisindeki Museviler tarafından kurulan Alyans İsrailit ve Makabi cemiyetlerinin, Rum ve Ermeni cemiyetlerinden farklı olarak Anadolu topraklarında bağımsız bir devlet kurma iddiası taşımayıp mevcut ayrıcalıklarını koruma ve Filistin odaklı hedeflere yönelmesi,
II. Millî varlığa düşman cemiyetlerden Sulh ve Selâmet-i Osmaniye ile Teâli-i İslâm'ın, kurtuluşun ancak hilafet ve saltanat makamına kayıtsız şartsız bağlılıkla mümkün olacağını savunarak Anadolu hareketini meşru otoriteye karşı bir başkaldırı olarak değerlendirmesi,
III. Millî varlığa yararlı cemiyetlerin, kuruluş aşamasında bölgesel nitelik taşımalarına ve savunma amacıyla kurulmalarına rağmen haklılıklarını uluslararası alanda savunurken Wilson İlkeleri'nin nüfus çoğunluğu prensibine dayanması

yargılarından hangileri mütareke dönemi cemiyetlerinin karakteristik özelliklerini yansıtan doğru tespitlerdir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    I ve II
  3. C
    I ve III
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIIAnswer

Answer

I, II ve III numaralı yargıların tamamı mütareke dönemi cemiyetlerinin özelliklerini yansıtan doğru değerlendirmelerdir.
Mütareke Dönemi'nde kurulan cemiyetler incelendiğinde; Musevi cemiyetleri (Alyans İsrailit ve Makabi) Rum ve Ermenilerin aksine Anadolu'da toprak talebinde bulunmamış, Filistin odaklı hedefler ve mevcut statülerini koruma siyaseti izlemiştir. Millî varlığa düşman Türk/Müslüman cemiyetlerinden Teâli-i İslâm ve Sulh ve Selâmet-i Osmaniye, kurtuluşun hilafet makamına itaatte olduğunu savunarak Kuva-yı Milliye'yi isyan olarak nitelemiştir. Yararlı cemiyetler ise bölgesel savunma teşkilatları olmalarına karşın haklılıklarını kanıtlamak için Wilson İlkeleri'nin çoğunluk ilkesini uluslararası meşruiyet dayanağı yapmışlardır. Dolayısıyla verilen üç tespit de tarihsel açıdan kesinlikle doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Azınlık cemiyetleri arasındaki hedefleri ve ayrışan noktaları analiz etmek
Rum (Mavri Mira, Pontus) ve Ermeni (Hınçak, Taşnak) cemiyetleri Anadolu topraklarında bağımsız devlet kurmayı veya ilhakı amaçlarken; Musevi cemiyetleri (Alyans İsrailit, Makabi) Anadolu'da bir devlet kurma amacı gütmemiş, Osmanlı'daki ekonomik/dini ayrıcalıklarını muhafaza etmeye ve Filistin'de Yahudi devleti kurulmasına destek vermeye odaklanmıştır. Bu nedenle birinci öncül doğrudur.
Azınlık cemiyetlerinin tamamının aynı hedef ve yönteme sahip olmadığını ayırt edebilmek için gereklidir.
2
Milli varlığa düşman cemiyetlerin ideolojik meşruiyet zeminini değerlendirmek
Milli varlığa düşman cemiyetlerden Sulh ve Selâmet-i Osmaniye Fırkası ile Teâli-i İslâm Cemiyeti, kurtuluşun padişah ve halifenin emirlerine sıkı sıkıya bağlı kalmaktan geçtiğini savunmuş, yayımladıkları bildirilerle Millî Mücadele taraftarlarını devlete ve dine başkaldıran unsurlar olarak nitelemiştir. Bu nedenle ikinci öncül doğrudur.
Milli varlığa zararlı cemiyetlerin manda yanlıları ile hilafet/saltanat yanlıları arasındaki ayrımını kavramak için gereklidir.
3
Milli cemiyetlerin savunma stratejisi ve uluslararası hukuk dayanağını tespit etmek
Milli varlığa yararlı cemiyetler (Trakya-Paşaeli, Vilâyât-ı Şarkiye vb.) bölgesel savunma amacıyla kurulmuş olup Paris Barış Konferansı'na ve dünya kamuoyuna sundukları raporlarda Wilson İlkeleri'nin 'Osmanlı Devleti'nin Türk ve Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu bölgelerine kesin egemenlik hakkı tanınmalıdır' maddesini hukuki gerekçe olarak kullanmışlardır. Bu nedenle üçüncü öncül doğrudur.
Milli cemiyetlerin yalnızca silahlı değil aynı zamanda basın-yayın ve uluslararası hukuk yoluyla da mücadele yürüttüğünü belirlemek için gereklidir.
4
Tüm öncülleri sentezleyerek doğru sonuca ulaşmak
Her üç öncül de tarihsel olgularla tam bir uyum içindedir.
Öncüllerin tümünün doğrulanması sorunun nihai yanıtını oluşturur.

Key Concept

Mütareke Dönemi Cemiyetlerinin Amaç, Yöntem ve İdeolojik Tipolojisi

Hints

1
Azınlık cemiyetlerini değerlendirirken Rum ve Ermeni cemiyetleri ile Musevi cemiyetlerinin nihai hedefleri arasındaki coğrafi ve siyasi farkı anımsayınız.
2
Milli varlığa düşman cemiyetlerin bir kısmının (Teâli-i İslâm gibi) kurtuluşu padişaha ve hilafete tam bağlılıkta aradığını, dolayısıyla Anadolu direnişine nasıl baktığını düşününüz.
3
Milli cemiyetlerin Paris Barış Konferansı'na gönderdikleri raporlarda hangi uluslararası belgeye ve nüfus verilerine dayandıklarını hatırlayınız.

Practice More

Karakol Cemiyeti ve Mim Mim Grubu gibi gizli istihbarat ve lojistik teşkilatlarının diğer yararlı cemiyetlerden yöntem ve yapı bakımından farklarını inceleyiniz.

Alternative Method

Öncülleri cemiyet türlerine göre (Azınlık, Zararlı, Yararlı) ayrıştırıp her birinin Mondros sonrası stratejisini tarihsel belgeler (nüfus raporları, fetvalar, cemiyet tüzükleri) ışığında test etmek.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

More questions from this topic