Question

Difficulty: HardII. Dünya Savaşı

II.II. Dünya Savaşı süresince Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin kendisine verdiği yetkileri kullanarak Boğazlar'ı savaşan devletlerin gemilerine kapatmıştır. Ancak 19441944 yılı haziran ayında, Almanya'nın ticaret gemisi süsü verdiği "Kassel" ve "Ems" gibi yardımcı savaş gemilerini Boğazlar'dan geçirmesi, Müttefik Devletlerin (özellikle İngiltere'nin) Türkiye'ye sert notalar vermesine neden olmuştur. Bu diplomatik kriz sonucunda Türkiye, bu tür gemilerin geçişini yasaklamış ve dönemin Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu görevinden istifa etmiştir.

Bu bilgiler ışığında, Türkiye'nin savaş dönemi dış politikasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. Savaşın sonuna doğru Müttefik Devletlerin diplomatik baskılarının Türkiye'nin tarafsızlık yorumu üzerinde belirleyici olduğuAnswer
  2. B
    Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenlik haklarını savaş riski nedeniyle Sovyetler Birliği ile ortak kullanmaya başladığı
  3. C
    19441944 yılı itibarıyla Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin hükümlerinin uluslararası alanda geçerliliğini tamamen yitirdiği
  4. D
    Dışişleri Bakanı'nın istifasıyla birlikte Türkiye'nin "Aktif Tarafsızlık" politikasını terk ederek Mihver bloğuna yaklaştığı
  5. E
    Türkiye'nin, Sadabat Paktı'ndan doğan yükümlülükleri nedeniyle Boğazlar'daki geçiş kontrolünü bölgesel bir komisyona devrettiği

Answer

Savaşın son evresinde Müttefik Devletlerin uyguladığı diplomatik baskılar, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tarafsızlık uygulamasını ve hukuki yorumlarını müttefik çıkarları doğrultusunda revize etmesine yol açmıştır.
Doğru cevap, savaşın sonlarına doğru (1944) Türkiye üzerindeki müttefik baskısının arttığını ve Türkiye'nin tarafsızlık yorumunu müttefiklerin lehine olacak şekilde değiştirdiğini ifade etmektedir. Numan Menemencioğlu'nun istifası, bu politika değişikliğinin en somut kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın analiz edilmesi
Alman gemilerinin ticari kılıf altında Boğazlar'dan geçmesi ve İngiltere'nin protestosu.
Türkiye'nin Montrö hükümlerini başlangıçta Almanya lehine esnettiğini ancak tepkiyle karşılaştığını anlamak için.
2
Politik sonucun değerlendirilmesi
Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu'nun istifası ve gemi geçişlerinin durdurulması.
Hükümetin, müttefiklerle olan ilişkileri bozmamak adına dış politika sorumlusunu değiştirerek bir strateji değişikliğine gittiğini saptamak için.
3
Genel dış politika ile bağdaştırma
Aktif tarafsızlık politikasının, savaşın konjonktürüne (güç dengesine) göre şekillenmesi.
Türkiye'nin savaşın başındaki denge politikası ile sonundaki müttefik yanlısı tutumu arasındaki geçişi doğrulamak için.

Key Concept

Aktif Tarafsızlık ve Denge Politikası

Hints

1
Numan Menemencioğlu'nun istifasının hangi devletle (Almanya mı, İngiltere mi) yaşanan kriz sonrası gerçekleştiğine odaklanın.

Practice More

Türkiye'nin II.II. Dünya Savaşı'nın sonunda BM'ye katılmak için savaş ilan ettiği devletleri ve bunun gerekçelerini tekrar edin.
Estimated Time:1m 50s
Rate this question