Question

Difficulty: MediumSolved 1 times0% correct100% wrongTürkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin mutlak konumu gereği Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer alması, dağların güney yamaçlarının yıl boyunca güneş ışınlarını kuzey yamaçlara göre daha büyük açıyla almasını sağlar. Bu durum "bakı" etkisi olarak adlandırılır ve pek çok coğrafi özelliğin yamaçlar arasında farklılık göstermesine neden olur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de bakı etkisine bağlı olarak ortaya çıkan bir durum değildir?

  1. A
    Güney yamaçlarda kalıcı kar sınırının kuzey yamaçlara göre daha yüksek olması
  2. B
    Aynı yükseltideki güney yamaçlarda buharlaşma şiddetinin kuzey yamaçlardan fazla olması
  3. Karadeniz Dağları'nın kuzey yamaçlarında nemlilik ve yağışın güney yamaçlardan fazla olmasıAnswer
  4. D
    Aynı tür tarım ürünlerinin güney yamaçlarda kuzey yamaçlara göre daha erken olgunlaşması
  5. E
    Güney yamaçlarda güneşlenme süresinin kuzey yamaçlara göre daha uzun olması

Answer

Karadeniz Dağları'nın kuzey yamaçlarında nemlilik ve yağışın daha fazla olması, bu yamaçların denize bakmasıyla (özel konum) ilgili olup bakı etkisiyle (matematik konum) açıklanamaz.
Karadeniz Dağları'nın kuzey yamaçlarının daha fazla yağış alması ve nemli olması, bu yamaçların denize bakmasıyla yani denizellik etkisiyle açıklanır. Bu bir özel (göreceli) konum sonucudur. Oysa bakı etkisi, Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de yer almasından kaynaklanan bir mutlak (matematik) konum sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Bakı kavramını ve Türkiye'deki yönünü belirle.
Bakı, bir yerin güneşe karşı konumudur. Türkiye Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde olduğu için bakı yönü daima güneydir.
Soruda istenen 'bakı sonucu olmayan' durumu bulmak için önce bakı sonuçlarını anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki durumların nedenlerini (Matematik vs. Özel Konum) analiz et.
Sıcaklık, güneşlenme, kar sınırı ve ürün olgunlaşması gibi ısıya dayalı farklar 'bakı' (matematik konum) ile ilgilidir. Yağış ve nemlilik ise genellikle denize göre konumla (özel konum) ilgilidir.
Coğrafi özelliklerin hangi konum türüne bağlı olduğunu ayırt etmek temel KPSS becerisidir.
3
İstisnai durumu (Karadeniz örneği) değerlendir.
Karadeniz'de kuzey yamaçlar güneş almayan (dulda) yamaçlar olmasına rağmen, denize baktıkları için daha nemli ve yağışlıdır.
Bu durum mutlak konumun (bakı) aksine özel konumun baskın geldiği bir örnektir.

Key Concept

Bakı Etkisi ve Matematik-Özel Konum Ayrımı

Hints

1
Bakı, dağların güneşe bakan yamacıyla ilgilidir ve Türkiye'de bu yön her zaman güneydir.
2
Soruda hangisinin 'sıcaklık/güneş ışığı' farkından değil de, 'denizellik/nem' farkından kaynaklandığını düşünün.

Practice More

Türkiye'de bakı yönünün yıl boyunca değişmemesinin nedenini ve bunun gölge yönleriyle ilişkisini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question