Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Bir coğrafya araştırmacısı, Türkiye haritası üzerinde belirlediği iki farklı güzergahta kış mevsimindeki sıcaklık değişimlerini analiz etmektedir:

1.1. Güzergah: Antalya'dan başlayıp kuzeye doğru ilerleyerek Isparta üzerinden Ankara'ya ulaşmaktadır.
2.2. Güzergah: İzmir'den başlayıp doğuya doğru ilerleyerek Afyonkarahisar üzerinden Ankara'ya ulaşmaktadır.

Her iki güzergah boyunca ilerlendiğinde de Ankara'ya yaklaştıkça yıllık ortalama sıcaklıkların düştüğü, karın yerde kalma süresinin uzadığı ve karasallığın şiddetlendiği gözlenmiştir.

Bu gözleme dayanarak, güzergahlar boyunca yaşanan sıcaklık değişimlerinin nedenleri ile ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. 1.1. güzergahta hem mutlak hem de göreceli konum faktörleri etkili olurken, 2.2. güzergahtaki değişim temel olarak göreceli konum faktörleriyle açıklanır.Answer
  2. B
    Her iki güzergahtaki sıcaklık düşüşü de sadece enlem etkisiyle (mutlak konum) açıklanabilen bir durumdur.
  3. C
    2.2. güzergahta güneş ışınlarının geliş açısı 1.1. güzergaha göre daha fazla daraldığı için sıcaklık kaybı bu hatta daha belirgindir.
  4. D
    1.1. güzergahtaki sıcaklık farkı sadece boylam farkından, 2.2. güzergahtaki değişim ise sadece enlem farkından kaynaklanmaktadır.
  5. E
    Her iki güzergahta da sıcaklığın düşmesi, Türkiye'nin sadece yer şekillerinin engebeli olmasının bir sonucudur.

Answer

İlk güzergahta hem mutlak (enlem) hem de göreceli (yükselti ve denizden uzaklaşma) konum etkiliyken, ikinci güzergahtaki değişim temel olarak göreceli konum faktörlerine bağlıdır.
Doğru cevap, 1.1. güzergahta hem enlem farkı (mutlak konum) hem de yükselti/karasallık artışının (göreceli konum) birlikte etkili olduğunu, ancak yaklaşık aynı enlemdeki merkezleri bağlayan 2.2. güzergahta sıcaklık değişiminin sadece yükselti ve denizden uzaklaşma gibi göreceli konum özelliklerine dayandığını belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

1
1.1. Güzergahı analiz et (Antalya-Ankara)
Güneyden kuzeye gidildiği için güneş ışınlarının geliş açısı daralır (enlem/mutlak konum). Aynı zamanda kıyıdan iç kesime geçildiği için denizellik azalır ve yükselti artar (göreceli konum).
Bu hat üzerinde hem matematiksel koordinatlar hem de fiziksel coğrafya özellikleri eş zamanlı değişmektedir.
2
2.2. Güzergahı analiz et (İzmir-Ankara)
İzmir ve Ankara yaklaşık olarak benzer enlemlerde yer alır, bu nedenle güneş ışınlarının geliş açısı (enlem etkisi) bu güzergahta sıcaklık düşüşünün temel nedeni olamaz.
Batı-doğu yönlü hareketlerde sıcaklık değişimini belirleyen ana unsur denizden uzaklaşma (karasallık) ve yükselti artışıdır.
3
Sonuçları karşılaştır ve sentez yap
İlk güzergahta mutlak ve göreceli konum birlikte çalışırken, ikinci güzergahta değişim neredeyse tamamen göreceli konumun (özel konum) bir sonucudur.
Türkiye'nin iklim özellikleri üzerinde mutlak ve göreceli konumun etkilerini ayırt edebilmek için güzergahın yönü ve enlem/boylam ilişkisi incelenmelidir.

Key Concept

Türkiye'de sıcaklık dağılışı üzerinde mutlak (enlem) ve göreceli (yükselti, karasallık, denizellik) konumun birleşik etkisi.

Hints

1
Türkiye haritası üzerinde İzmir ve Ankara'nın enlem derecelerinin birbirine çok yakın olduğunu hatırlayın.
2
Bir güzergahta hem güney-kuzey hem de kıyı-iç kesim ayrımı varsa, iki farklı konum türü de sıcaklığı etkiliyor demektir.

Practice More

Benzer bir mantıkla, aynı enlemdeki Çanakkale ve Erzurum arasındaki kış sıcaklık farkının nedenlerini analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

More questions from this topic