Türkiye'de dağların denize bakan yamaçlarında gerçekleşen orografik (yamaç) yağış süreçleri analiz edildiğinde; yükselen bir hava kütlesinin bıraktığı yağış miktarının belirli bir yükselti kuşağının (yaklaşık metre) üzerine çıkıldıkça zirveye doğru azalma gösterdiği gözlenmektedir. Bu durum, 'yükselti arttıkça yağış miktarı da artar' şeklindeki genel coğrafi kabulün bir istisnası olarak değerlendirilir.
Söz konusu 'yükseklerde yağış miktarının azalması' durumunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Alt ve orta yükseltilerde gerçekleşen yoğun yoğuşma süreci sonucunda, hava kütlesinin içerisindeki mutlak nem miktarının büyük oranda tükenmiş olmasıAnswer
- BYükseltinin artmasıyla beraber havanın yoğunluğunun azalması sonucu, su buharının moleküler düzeyde yoğuşma çekirdeklerine tutunma kabiliyetinin kaybolması
- CYüksek irtifalarda sıcaklığın 'nin altına düşmesi nedeniyle maksimum nemin ani bir artış göstererek bağıl nemi doyma noktasından uzaklaştırması
- DÜst katman rüzgarlarının hava kütlesini yamaca dik değil, yamaç boyunca paralel süpürerek dikey yönlü yükselimi ve adiyabatik soğumayı engellemesi
- EDağların zirve kesimlerinde rüzgar hızının çok yüksek olması nedeniyle bulut damlacıklarının birleşerek yağışa dönüşmesine izin vermeyen türbülanslı bir ortamın oluşması
Answer
Hava kütlesinin içerisindeki su buharının (mutlak nem) alt ve orta yükseltilerde yoğun yağışlara dönüşerek tükenmiş olması
Doğru cevap, hava kütlesinin zirveye ulaştığında nem içeriğinin (mutlak nem) büyük ölçüde tükenmiş olmasıdır. Bir hava kütlesi yamaç boyunca yükselirken soğur ve nemini yağış olarak bırakır. En yoğun yağışlar genellikle orta yükseltilerde ( metre) gerçekleşir çünkü bu seviyede hem soğuma doyma noktasını aşmıştır hem de nem henüz tükenmemiştir. Ancak daha yükseklerde, hava çok daha soğuk olmasına rağmen, elinde yağışa dönüştürecek su buharı kalmadığı için yağış miktarı azalır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Mutlak Nem Tükenmesi ve Yağış İnversiyonu
Hints
1
Yağışın oluşabilmesi için sadece havanın soğuması değil, havada yağışa dönüşecek yeterli miktarda su buharının (mutlak nem) bulunması gerektiğini hatırlayın.
2
Dağın eteklerinden zirvesine doğru çıkan bir hava kütlesi, yol boyunca nemini 'harcayarak' ilerler. Zirveye ulaştığında elinde ne kalmış olabilir?
3
Alt ve orta yamaçlarda çok yoğun yağış bırakan bir hava kütlesi, metrenin üzerine çıktığında artık 'kurumaya' başlamıştır.
Practice More
Bu kavramı anladıktan sonra, Doğu Karadeniz'deki Kaçkar Dağları'nın en yüksek zirvelerinin neden orta yamaçlar kadar çok yağış almadığını bu 'nem tükenmesi' prensibiyle açıklayabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s