Examkin

Question

Difficulty: EasySes Bilgisi

Türkçede sert ünsüzle (f,s,t,k,c\c,s\c,h,pf, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle (c,d,gc, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüz sertleşerek c\c,t,kç, t, k seslerinden birine dönüşür. Buna ünsüz benzeşmesi (sertleşme) denir.

Buna göre, "İlgili memur, vatandaşın yaptığı başvuruyu sistem üzerinden titizlikle yaptı." cümlesindeki altı çizili sözcükte görülen ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Ünsüz benzeşmesiAnswer
  2. B
    Ünsüz yumuşaması
  3. C
    Ünlü düşmesi
  4. D
    Ünsüz türemesi
  5. E
    Ünlü daralması

Answer

Cümlede geçen sözcükte, sert ünsüzle biten bir köke gelen ekin sertleşmesiyle oluşan ünsüz benzeşmesi görülmektedir.
Doğru yanıt olan seçenek, sözcükteki 'p' sesinin 'd' sesini 't'ye dönüştürdüğünü ifade eden kuralı yansıtmaktadır. 'Yap-' fiili sert bir ünsüz olan 'p' ile biter; bu fiile '-dı' eki getirildiğinde 'd' sesi sertleşerek 't' olur.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğü kök ve eklerine ayırın.
Sözcük 'yap-' fiil kökü ve '-dı' görülen geçmiş zaman ekinden oluşmaktadır.
Ses olayını tespit etmek için sözcüğün orijinal halini ve aldığı eki belirlemek gerekir.
2
Kökün son sesini ve ekin ilk sesini kontrol edin.
Kök 'p' (sert) sesiyle bitmiş, ek ise 'd' (yumuşak) sesiyle başlamıştır.
Sert bir ünsüzden sonra gelen yumuşak ünsüzün değişime uğrayıp uğramadığını anlamak için bu kontrol yapılır.
3
Ünsüz benzeşmesi kuralını uygulayın.
Sert olan 'p' sesi, kendisinden sonra gelen 'd' sesini de sertleştirerek 't' sesine dönüştürmüştür: yap + dı →\rightarrow yaptı.
Türkçedeki ünsüz uyumu kuralları gereği yan yana gelen ünsüzlerin sertlik/yumuşaklık bakımından uyumlu olması gerekir.

Key Concept

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)

Hints

1
Sözcüğün köküne odaklanın: 'yap-' fiili hangi ünsüzle bitiyor?
2
Eklenen geçmiş zaman ekinin asıl hali nedir? Bu ek sözcüğe eklenince neden '-tı' halini almış olabilir?
3
'Fıstıkçı Şahap' kodlamasındaki sert ünsüzlerden birinden sonra yumuşak bir ünsüz gelirse ne olacağını hatırlayın.

Practice More

Benzer bir kuralın uygulandığı 'sınıfta' veya 'kitapçı' gibi sözcükleri inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü yüksek sesle telaffuz ederek 'd' sesinin 't'ye dönüşürken çıkardığı sert tonu fark etmeye çalışabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question

Topics

Ses Bilgisi

More questions from this topic