Examkin

Question

Difficulty: MediumDevletçilik

1923-1929 yılları arasında özel teşebbüsü destekleyen politikalara rağmen, sermaye birikiminin yetersizliği ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle Türkiye'de sanayileşme hamlesi beklenen düzeye ulaşamamıştır. Bu durumun bir sonucu olarak 1930'lu yıllarda uygulamaya konulan Devletçilik ilkesinin temel karakteri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Özel sektörün gücünün yetmediği ve halkın temel ihtiyaçlarını karşılayacak büyük ölçekli yatırımların bizzat devlet eliyle gerçekleştirilmesiAnswer
  2. B
    Toplumdaki gelir adaletsizliğini gidermek amacıyla özel mülkiyet hakkının tamamen ortadan kaldırılarak tüm üretim araçlarının kamulaştırılması
  3. C
    Türk kara sularında gemi işletme ve ticaret yapma hakkının sadece Türk vatandaşlarına verilerek milli bir ekonomi oluşturulması
  4. D
    Tarım üretimini artırmak ve köylü üzerindeki vergi yükünü azaltmak amacıyla Aşar vergisinin kaldırılmasıyla sosyal devletin inşası
  5. E
    Yabancı sermayenin ülkeye girişini tamamen engelleyerek dış dünyadan izole, kapalı bir piyasa düzenine geçilmesi

Answer

Devletçilik ilkesinin temel karakteri, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin bir girişimci gibi hareket ederek büyük yatırımları (sanayi, bankacılık, madencilik vb.) gerçekleştirmesidir.
Devletçilik ilkesi, 1930'lu yılların Türkiye'sinde bir zorunluluktan doğmuştur. Halkın elinde yeterli sermaye olmaması nedeniyle, şeker fabrikaları, dokuma fabrikaları (Sümerbank) ve maden işletmeleri (Etibank) gibi temel sanayi yatırımları devlet bütçesiyle yapılmıştır. Bu durum, devletin piyasada aktif bir girişimci rolü üstlenmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Tarihsel süreci analiz etme
1923-1929 arası liberal denemelerin (Teşvik-i Sanayi Kanunu vb.) sermaye yetersizliği nedeniyle başarısız olduğu görülür.
Uygulanan ekonomik modelin neden değiştiğini anlamak için başlangıç koşullarının bilinmesi gerekir.
2
Dış etkenleri değerlendirme
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı, Türkiye'nin korumacı ve devletçi bir politikaya geçişini hızlandırmıştır.
Küresel krizlerin yerel politikalara etkisini saptamak önemlidir.
3
İlkenin özgün yapısını belirleme
Atatürkçü Devletçilik, özel teşebbüsü yasaklamayan ancak devletin lokomotif güç olduğu 'Karma Ekonomi' modelidir.
Devletçiliği diğer ideolojik sistemlerden (sosyalizm gibi) ayıran temel fark budur.

Key Concept

Karma Ekonomi (Mixed Economy)

Hints

1
1930'lu yıllarda kurulan Sümerbank ve Etibank'ın neden kurulduğunu düşünün.
2
Devletçilik, özel sektörün rakibi değil, onun eksiklerini tamamlayan bir 'Karma Ekonomi' modelidir.
3
1929 krizinden sonra devletin bizzat fabrikalar kurması, bu ilkenin en belirgin uygulamasıdır.

Practice More

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hangi fabrikaları kapsadığını ve hangi bankalar aracılığıyla finanse edildiğini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Devletçilik

More questions from this topic