Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme gücü bölgeler arasında belirgin farklılıklar göstermektedir. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde rüzgâr aşınım ve birikim şekillerine (mantar kaya, tafoni, kumul vb.) sıkça rastlanırken, Doğu Karadeniz kıyı kuşağında bu tür şekillerin görülme olasılığı yok denecek kadar azdır.

Bölgeler arasındaki bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Jeolojik yapı ve kayaç türlerinin farklılık göstermesi
  2. B
    Ortalama yükselti ve engebe durumunun farklı olması
  3. Nemlilik ve yağış rejimine bağlı olarak bitki örtüsü gürlüğünün farklı olmasıAnswer
  4. D
    Matematiksel konumdan kaynaklanan güneş ışınlarının düşme açısı
  5. E
    Bölgeleri etkileyen hâkim rüzgârların esme hızları arasındaki fark

Answer

Nemlilik ve yağış rejimine bağlı olarak bitki örtüsü gürlüğünün farklı olması
Rüzgârın bir bölgeyi şekillendirebilmesi için o bölgede buharlaşmanın yağıştan fazla olması, zeminin kuru kalması ve koruyucu bir bitki örtüsünün (orman, gür otlak vb.) bulunmaması gerekir. Türkiye'de İç ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak ve yarı kurak sahalarda bu şartlar sağlandığı için rüzgâr şekilleri yaygındır; ancak Karadeniz gibi nemli ve gür bitki örtüsüne sahip yerlerde rüzgârın yüzeye müdahalesi sınırlıdır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın yer şekillendirme mekanizmasını analiz etme.
Rüzgârın aşındırma ve biriktirme yapabilmesi için taneli yapının (kum, toz) kuru olması ve bitki kökleri tarafından tutulmaması gerekir.
Nemli topraklar birbirine tutunur ve rüzgâr tarafından kolayca taşınamaz; gür bitki örtüsü ise rüzgârın hızını keserek zemini bir zırh gibi korur.
2
İç Anadolu/Güneydoğu Anadolu ile Karadeniz bölgelerini kıyaslama.
İç kesimlerde yağış az, nem düşük ve bitki örtüsü cılızdır (bozkır). Karadeniz'de ise her mevsim yağışlı, nem yüksek ve bitki örtüsü gürdür (orman).
Bölgesel farkların temel dayanağını tespit etmek.
3
Seçenekleri değerlendirerek temel nedeni belirleme.
Bitki örtüsü ve nemlilik farkının rüzgârın yüzeyle temasını belirleyen asıl unsur olduğu sonucuna varılır.
En güçlü açıklayıcı faktörü seçmek.

Key Concept

Rüzgârın Şekillendirici Etkisi ve Bitki Örtüsü İlişkisi

Hints

1
Rüzgârın kumları uçurabilmesi için toprağın ıslak mı yoksa kuru mu olması gerektiğini düşünün.

Practice More

Rüzgâr aşınım şekilleri (mantar kaya, şahit kaya, tafoni, yardang) ile birikim şekillerini (kumul, lös, barkan) birbirine karıştırmamak için tablo oluşturabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question