Examkin

Question

Difficulty: Very hardİdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve Kamulaştırma

İdarenin kamu yararını gerçekleştirmek adına başvurduğu mal edinme yöntemleri olan kamulaştırma (istimlak) ve devletleştirme, gerek uygulama usulü gerekse konusu bakımından anayasal düzeyde farklı esaslara tabi tutulmuştur. Buna göre, idarenin mal edinme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, 19821982 Anayasası hükümleri çerçevesinde yanlıştır?

  1. Kamulaştırma işlemi, niteliği gereği doğrudan bir 'kanun' ile gerçekleştirilen yasama benzeri bir işlemken; devletleştirme işlemi yetkili idari mercilerce alınan bir 'kamu yararı kararı' ile yürütülen idari bir süreçtir.Answer
  2. B
    Devletleştirme, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda kamu mülkiyetine geçirilmesini sağlayan bir yöntemdir.
  3. C
    Kamulaştırma, kural olarak özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların mülkiyetinin idareye geçmesini sağlayan bir usul olup, gerçek karşılığının nakden ve peşin ödenmesi esastır.
  4. D
    İstimval, olağanüstü durumlarda idarenin taşınır malların mülkiyetine veya taşınmazların kullanımına el atmasını sağlayan istisnai bir mal edinme yöntemidir.
  5. E
    Geçici işgal, bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında ihtiyaç duyulan malzemenin temini veya hizmetin yürütülmesi amacıyla özel mülkiyetteki taşınmazların belirli bir süre için kullanılmasıdır.

Answer

Kamulaştırma işleminin doğrudan bir kanunla yapıldığını, devletleştirmenin ise idari bir kararla başladığını iddia eden ifade yanlıştır; zira anayasal sistemimizde bunun tam tersi geçerlidir.
Anayasa'nın 4646. maddesine göre kamulaştırma, idarenin aldığı bir 'kamu yararı kararı' ile başlayan idari bir süreçtir. Buna karşılık, Anayasa'nın 4747. maddesi devletleştirmenin ancak 'kanunla' yapılabileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Dolayısıyla, kamulaştırmayı kanunla yapılan, devletleştirmeyi ise idari kararla yapılan bir işlem olarak tanımlayan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 4646. maddesini (Kamulaştırma) inceleyin.
Kamulaştırmanın idari bir süreç olduğu ve idari makamların kararıyla (kamu yararı kararı) yürütüldüğü tespit edilir.
Kamulaştırma, taşınmaz malların mülkiyetinin idareye geçirilmesini sağlayan idari bir işlemdir.
2
Anayasa'nın 4747. maddesini (Devletleştirme) inceleyin.
Devletleştirmenin ancak bir 'kanun' ile yapılabileceği tespit edilir.
Anayasa, özel teşebbüslerin kamu mülkiyetine geçirilmesini doğrudan yasama organının yetkisine (kanunla) bırakmıştır.
3
Seçeneklerdeki 'hukuki dayanak' bilgilerini karşılaştırın.
İlk seçenekte bu iki yöntemin hukuki dayanaklarının tam tersi şekilde verildiği görülür.
Kamulaştırma idari karar gerektirirken, devletleştirme kanun gerektirir.

Key Concept

İdarenin Mal Edinme Yöntemlerinin Hukuki Niteliği

Hints

1
İdarenin her mal edinme yöntemi bir idari kararla başlamaz; bazılarının doğrudan TBMM tarafından yasalaştırılması gerekir.
2
Anayasa'nın 4646. ve 4747. maddelerindeki 'kanunla' ibaresinin hangi yöntemde geçtiğine dikkat edin.
3
Kamulaştırma belediye veya bakanlık encümeni kararıyla yapılabilirken, bir fabrikanın devletleştirilmesi için mutlaka TBMM'den kanun çıkması şarttır.

Practice More

Kamulaştırma bedelinin taksitle ödenebileceği istisnai durumları (enerji, sulama, ormanlaştırma vb.) tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve Kamulaştırma

More questions from this topic