Examkin

Question

Difficulty: Very hardİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

İdari teşkilatın bütünlüğünü sağlayan denetim mekanizmalarından idari vesayet yetkisi, anayasal bir ilke olan 'mahalli idarelerin özerkliği' ile merkezi idarenin denetim ihtiyacı arasında bir denge kurmayı amaçlar. Bu bağlamda, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetim yetkisinin sınırları, hiyerarşik denetimden belirgin farklarla ayrılmaktadır.

Buna göre;

I. İşlemin yerindeliğini (hizmetin gereklerine uygunluğunu) denetleme
II. İşlemi değiştirerek (düzelterek) onama
III. Alt makamın yerine geçerek karar alma (ikame yetkisi)

yukarıdaki yetkilerden hangileri hiyerarşik amirin genel yetkileri arasında yer almasına rağmen; idari vesayet makamının, yerinden yönetim kuruluşunun kamu tüzel kişiliğinden kaynaklanan özerkliğini korumak amacıyla kural olarak kullanamayacağı yetkiler arasında yer alır?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız III
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIIAnswer

Answer

İşlemin yerindeliğini denetleme, işlemi değiştirerek onama ve alt makamın yerine geçerek karar alma yetkilerinin tamamı hiyerarşide bulunurken idari vesayette kural olarak bulunmaz.
Hiyerarşik denetim, merkezi yönetimin kendi içindeki hiyerarşik düzeni ifade eder ve amire geniş yetkiler tanır. Buna karşılık idari vesayet, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla anayasa ve kanunlarla sınırlanmıştır. Bu sınırlamalar gereği, vesayet makamı kural olarak işlemin yerindeliğini denetleyemez (I), işlemi değiştirerek onayamaz (II) ve en önemlisi denetlenen makamın yerine geçerek karar alamaz (III). Bu üç yetki de sadece hiyerarşik amire özgüdür.

Step-by-Step Solution

1
Hiyerarşi ve idari vesayetin uygulama alanını belirle.
Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişiliği (Örn. Bakan-Vali) içinde, idari vesayet farklı kamu tüzel kişilikleri (Örn. Bakanlık-Belediye) arasındadır.
Denetimin türü, kurumların tüzel kişilik yapısına göre değişir.
2
Denetimin kapsamını (hukukilik ve yerindelik) analiz et.
Hiyerarşide amir hem hukuka uygunluğu hem de yerindeliği (işin verimliliği vb.) denetleyebilir. Vesayette ise kural sadece 'hukukilik' denetimidir.
Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliği, merkezi idarenin onların yerine geçip 'en iyisi bu' demesini (yerindelik denetimi) engeller.
3
İşlem üzerindeki tasarruf yetkisini (iptal, onama, değiştirme, ikame) değerlendir.
Hiyerarşik amir işlemi iptal edebilir, değiştirebilir veya yerine geçip yeni karar alabilir. Vesayet makamı ise kural olarak sadece onama veya iptal yetkisine sahiptir; düzeltme veya yerine geçme yetkisi yoktur.
İkame yasağı, yerinden yönetim kuruluşunun ayrı bir iradeye ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmasının doğal bir sonucudur.

Key Concept

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı (Denetim Sınırları)

Hints

1
Hiyerarşi aynı çatının (tüzel kişiliğin) içindeyken, vesayet iki farklı çatının (tüzel kişiliğin) arasındadır.
2
Bir belediye meclisi kararını bakanın nasıl denetlediği ile bir valinin emrindeki müdürü nasıl denetlediği arasındaki yetki farklarını düşünün.
3
Vesayet makamı, özerk bir kurumun iradesine müdahale edemez; ya kabul eder ya reddeder (iptal eder), onun yerine geçip 'yeni bir irade' koyamaz.

Practice More

İdari vesayetin sadece anayasada belirtilen amaçlarla (kamu yararı, hizmetlerin düzenli yürütülmesi vb.) kullanılabileceği kuralını inceleyiniz.

Alternative Method

Tablo yöntemiyle karşılaştırabilirsiniz: Hiyerarşide 'Hukukilik + Yerindelik + İptal + Düzeltme + İkame' varken; Vesayette kural olarak sadece 'Hukukilik + İptal/Onama' vardır.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

More questions from this topic