Examkin

Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de dış kuvvetler arasında yer şekillerini biçimlendirmede en etkili olan kuvvet akarsulardır. Rüzgârlar ise genellikle bitki örtüsünün cılız ve iklimin kurak olduğu sahalarda etkili olan 'ikincil' derecede bir dış kuvvettir.

Buna göre, Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkileri ve bu kuvvetin oluşturduğu şekillerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Rüzgârların yer şekillendirme faaliyetleri en çok İç Anadolu (özellikle Konya-Karapınar) ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde belirgindir.
  2. B
    Mantarkaya, yardang ve tafoni rüzgârın doğrudan aşındırmasıyla oluşan; lös, kumul ve barkan ise biriktirme yoluyla oluşan şekillerdir.
  3. Rüzgârın yer şekilleri üzerindeki doğrudan etkisi, bitki örtüsünün gürleştiği ve toprak neminin arttığı alanlarda belirgin bir artış gösterir.Answer
  4. D
    Rüzgârlar, kıyı bölgelerimizde (Örn: Patara, Terkos) kıyı kumullarının oluşmasında ve yer değiştirmesinde doğrudan etkiye sahiptir.
  5. E
    Rüzgârın etkili olduğu sahalarda fiziksel (mekanik) çözünme süreci, kimyasal çözünmeye göre çok daha belirgin ve baskındır.

Answer

Rüzgârın etkisinin bitki örtüsünün gürleştiği ve nemin arttığı yerlerde arttığını belirten ifade yanlıştır.
Bitki örtüsünün gür olması (ormanlar, sık maki vb.) rüzgârın hızını fiziksel olarak engeller ve toprağın süpürülmesini (erozyonu) önler. Benzer şekilde, toprak neminin yüksek olması toprak tanelerinin ağırlığını artırarak ve birbirine tutunmasını sağlayarak rüzgâr tarafından taşınmalarını engeller. Bu nedenle, bitki örtüsü ve nemin arttığı yerlerde rüzgârın şekillendirici etkisi artmaz, azalır.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgârın yer şekillendirici gücünü etkileyen temel faktörleri analiz etmek.
Rüzgâr; bitki örtüsünün cılız olduğu, kurak (yağışın az, buharlaşmanın fazla olduğu) ve yüzeyde gevşek materyallerin bulunduğu alanlarda daha etkilidir.
Bitki örtüsü rüzgârın hızını keser ve kökleriyle toprağı tutar; nem ise toprak tanelerinin birbirine yapışmasını sağlayarak rüzgârın onları taşımasını zorlaştırır.
2
Türkiye'deki dağılımı ve şekil türlerini değerlendirmek.
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu ana etki alanlarıdır. Aşındırma (Mantarkaya vb.) ve biriktirme (Lös vb.) şekilleri bu şartlarda oluşur.
Konya-Karapınar gibi sahalar bu şartların en uç noktasıdır.
3
Seçeneklerdeki yanlış ilişkiyi saptamak.
Bitki örtüsü ve nem artışı rüzgârın etkisini artırmaz, aksine azaltır.
Pedolojik ve meteorolojik olarak nemli zemin rüzgâr erozyonuna karşı dirençlidir.

Key Concept

Rüzgârın Şekillendirici Etkisini Belirleyen Faktörler

Hints

1
Rüzgârın bir yeri şekillendirebilmesi için önünde engel olmaması ve toprağın 'uçmaya hazır' kuru bir yapıda olması gerekir.
2
Bitki köklerinin toprağı tuttuğu ve yağışın toprağı nemlendirdiği Karadeniz gibi bölgelerde rüzgâr erozyonu neden azdır, bunu düşünün.
3
Gür bitki örtüsü rüzgârın hızını kesen bir bariyer görevi görür; nemli toprak ise rüzgâr tarafından süpürülemez. Bu durum rüzgâr etkisini artıran değil, azaltan bir durumdur.

Practice More

Rüzgâr aşındırma şekillerinden 'Mantarkaya' (Şeytan Masası) ile dış kuvvetlerin dolaylı etkilerini karşılaştıran bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic