Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye’nin coğrafi özellikleri üzerinde mutlak (matematik) ve göreceli (özel) konum şartları bir bütün olarak etkilidir. Normal şartlarda enlem etkisi (mutlak konum), sıcaklığın Ekvator’dan kutuplara doğru düzenli bir şekilde azalmasını öngörürken; aynı enlem üzerindeki merkezlerin benzer güneşlenme ve sıcaklık değerlerine sahip olması beklenir. Ancak Türkiye'nin sahip olduğu bazı fiziki özellikler, zaman zaman bu genel kuralın dışına çıkılmasına ve özel konum şartlarının mutlak konumun etkisini zayıflatmasına neden olur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi göreceli konum özelliklerinin mutlak konum (enlem) etkisini değiştirdiğine veya baskıladığına dair en net örnektir?

  1. Yaklaşık aynı enlem üzerinde yer alan İzmir ve Van şehirleri arasında kış sıcaklık ortalamaları ve tarım ürünlerinin olgunlaşma süreleri bakımından belirgin farklar gözlenmesiAnswer
  2. B
    Güneş ışınlarının düşme açısının güneyden kuzeye doğru daralmasına bağlı olarak Akdeniz kıyılarında deniz suyu sıcaklığının Karadeniz kıyılarından daha yüksek olması
  3. C
    Türkiye'nin sahip olduğu stratejik boğazlar ve kıtalar arası köprü konumu sayesinde küresel enerji nakil hatlarında kritik bir transit geçiş güzergahı olması
  4. D
    Kuzey Yarım Küre'deki konumu gereği, dağların güney yamaçlarının bakı etkisiyle kuzey yamaçlara göre daha fazla güneş enerjisi alması ve daha erken ısınması
  5. E
    Kuzey Anadolu Dağları'nın kıyıya paralel uzanması sonucunda denizel etkilerin iç kesimlere sokulamayarak dar bir kıyı şeridinde hapsolması

Answer

İzmir ve Van şehirleri arasında enlem değerleri benzer olmasına rağmen yükselti farkı nedeniyle sıcaklık ve hasat sürelerinin farklı olması, göreceli konumun mutlak konumu baskıladığına en net örnektir.
Doğru cevap, mutlak konuma göre sıcaklıklarının benzer olması beklenen iki merkezin (İzmir ve Van), yükselti farkı nedeniyle taban tabana zıt iklimsel özellikler sergilemesini ifade eder. Bu durum, Türkiye'nin batıdan doğuya artan yükseltisinin (göreceli konum), enlem etkisini (mutlak konum) nasıl geçersiz kıldığının en tipik kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak konumun (enlem) temel etkisini analiz etme
Aynı enlem üzerindeki merkezlerin Güneş ışınlarını aynı açıyla alması ve benzer sıcaklık karakterlerine sahip olması beklenir.
Enlem etkisi, matematiksel konumun sıcaklık üzerindeki temel belirleyicisidir.
2
Seçeneklerdeki şehirlerin konumlarını karşılaştırma
İzmir ve Van şehirleri yaklaşık olarak 38∘38^\circ Kuzey enleminde yer almaktadır.
Hangi örnekte enlem etkisinin dışına çıkıldığını tespit etmek için benzer enlemdeki merkezler seçilmelidir.
3
Göreceli konum faktörünü devreye sokma
İzmir deniz seviyesine yakınken (≈0\approx 0 m), Van oldukça yüksek bir platoda (≈1700\approx 1700 m) yer almaktadır.
Batıdan doğuya artan yükselti, Türkiye'nin en karakteristik göreceli konum özelliğidir.
4
Sonuçları sentezleme
İzmir'de ürünler erken hasat edilirken, Van'da enlem aynı olmasına rağmen yükselti nedeniyle sıcaklık düşer ve hasat gecikir.
Yükseltinin sıcaklık üzerindeki düşürücü etkisi, enlemin ısıtıcı/eşitleyici etkisini baskılamıştır.

Key Concept

Göreceli Konumun Mutlak Konum Üzerindeki Baskılayıcı Etkisi
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

More questions from this topic