Examkin

Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

İç Anadolu Bölgesi’nde özellikle Konya-Karapınar çevresi, bitki örtüsünün cılızlığı ve kurak iklim şartları nedeniyle rüzgârların yer şekillendirme üzerindeki etkisinin en bariz görüldüğü sahalardan biridir. Bu bölgede rüzgârın aşındırma gücüne veya biriktirme hızına bağlı olarak çeşitli mikro ve makro yer şekilleri gelişim göstermiştir.

Buna göre; bölgede görülebilen aşağıdaki yer şekillerinden hangisi, oluşumunda rüzgârın doğrudan bir dış kuvvet olarak rol aldığı aşınım veya birikim şekilleri arasında yer almaz?

  1. A
    Mantarkaya
  2. B
    Tafoni
  3. C
    Yardang
  4. Peri BacalarıAnswer
  5. E
    Barkan

Answer

Peri Bacaları
Peri bacaları, volkanik tüf ve bazalt gibi direnç farkı olan kayaçların sel suları ve sağanak yağışlar tarafından aşındırılması sonucu meydana gelir. Konya-Karapınar gibi rüzgârın çok etkili olduğu sahalarda bulunsa dahi, bu yer şeklinin asıl oluşum mekanizması akarsu aşındırmasıdır. Rüzgâr bu süreçte sadece yüzeyi parlatarak veya şekle son halini vererek ikincil bir rol oynar.

Step-by-Step Solution

1
Konya-Karapınar bölgesinin jeomorfolojik şartlarını analiz etme
Bölgenin kurak iklimi ve bitki örtüsü yoksunluğu, rüzgârın hem aşındırma (korozyon) hem de biriktirme süreçleri için uygun ortam sağlar.
Rüzgârın şekillendirici etkisi ancak mekanik ufalanmanın şiddetli olduğu bu tür ortamlarda baskın hale gelir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini ana dış kuvvetlerine göre sınıflandırma
Mantarkaya, tafoni, yardang ve barkan doğrudan rüzgârın esme hızı ve yönüne bağlı olarak oluşur; peri bacaları ise akarsu/sel aşındırması ürünüdür.
Dış kuvvetlerin (rüzgâr, akarsu, buzul, dalga) etki alanlarını ve karakteristik şekillerini ayırt etmek doğru sonuca ulaştırır.
3
Peri bacalarındaki ajan etkileşimini değerlendirme
Peri bacalarının ana mimarı sel sularıdır, rüzgâr bu süreçte sadece aşınan yüzeyleri düzelten ikincil/dolaylı bir faktördür.
KPSS sınavında sıkça sorulan 'rüzgârın dolaylı etkisi' kavramı peri bacaları üzerinden test edilmektedir.

Key Concept

Rüzgârın Doğrudan ve Dolaylı Etkisi

Practice More

Rüzgârın Türkiye'de nerelerde etkili olduğu ile fiziksel ufalanmanın dağılımı arasındaki ilişkiyi tekrar ediniz.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic