Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de mekanik (fiziksel) çözünmenin şiddetli, bitki örtüsünün ise yetersiz olduğu iç kesimlerde rüzgârlar yer şekilleri üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir. Rüzgârın taşıdığı kum tanelerinin kaya yüzeylerine çarparak onları aşındırmasıyla veya gücünün tükendiği yerlerde malzemeleri üst üste yığmasıyla farklı yer şekilleri meydana gelir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi rüzgârların doğrudan aşındırma faaliyeti sonucunda meydana gelen yer şekillerinden biri değildir?

  1. A
    Mantar kaya
  2. B
    Tafoni
  3. C
    Yardang
  4. D
    Hamada
  5. LösAnswer

Answer

Lös, rüzgârın biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan bir yer şeklidir.
Lös, rüzgârın taşıdığı toz boyutundaki malzemeleri hızının azaldığı alanlarda üst üste yığmasıyla oluşan bir birikim şeklidir. Bu nedenle rüzgârın doğrudan aşındırma değil, biriktirme faaliyeti sonucunda meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1
Dış kuvvet olarak rüzgârın çalışma prensibini belirle.
Rüzgârlar kurak bölgelerde hem aşındırma (korozyon) hem de biriktirme yapar.
Soruda hangi sürecin (aşınım/birikim) gerçekleşmediğini ayırt etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini sınıfla.
Mantar kaya, tafoni, yardang ve hamada rüzgârın 'oyma' veya 'süpürme' etkisiyle oluşurken; lös, kumul ve barkan 'yığma' etkisiyle oluşur.
Rüzgâr şekillerini oluşum mekanizmalarına göre gruplandırmak doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Rüzgâr Şekillerinin Sınıflandırılması

Hints

1
Rüzgâr şekillerini 'aşınım' ve 'birikim' olarak iki ana gruba ayırmayı dene.
2
Mantar kaya ve tafoni gibi şekiller bir kütlenin rüzgârla parçalanmasıyla oluşurken, bazı şekiller rüzgârın getirdiği toprağın birikmesiyle oluşur.
3
Lös, aslında bir toprak türüdür ve rüzgârın taşıyıp biriktirdiği ince malzemelerden oluşur.

Practice More

Rüzgâr biriktirme şekillerinden biri olan ve hilal şeklindeki kumulları ifade eden 'Barkan' kavramını inceleyebilirsin.

Alternative Method

Rüzgâr şekillerini ezberlerken 'Aşınım: M-T-Y-H' (Mantar kaya, Tafoni, Yardang, Hamada) ve 'Birikim: K-B-L' (Kumul, Barkan, Lös) kodlamasını kullanabilirsin.
Estimated Time:45s
Rate this question