Question

Difficulty: HardDış Borçlar Sorunu

Osmanlı Devleti’nden kalan borçların tasfiyesi sürecinde 1928 yılında imzalanan Paris Sözleşmesi, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın etkisiyle uygulanabilirliğini yitirmiştir. Türkiye bu süreçte ciddi ödeme güçlüğü yaşarken, alacaklı devletler (özellikle Fransa) borçların 'Altın Frangı' üzerinden ödenmesini talep etmiş, Türkiye ise 'Kağıt Frangı' üzerinden ödeme yapılması ve dış ticaret dengesinin gözetilmesi konusunda ısrar etmiştir.

Bu süreçte yaşanan uyuşmazlıklar sonucunda 1933 yılında imzalanan yeni Borçlar Sözleşmesi ile sağlanan ve Türkiye'nin hem döviz rezervlerini korumasını hem de ekonomik egemenliğini pekiştirmesini sağlayan temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Borçların 'Kağıt Frangı' üzerinden hesaplanması ve Türkiye'den mal alan ülkelerin borç taksitlerinin bu ticaretten mahsup edildiği 'Kliring (Takas)' sisteminin uygulanmasıAnswer
  2. B
    Duyun-u Umumiye İdaresi'ne borçların tahsili için yeniden yürütme yetkisi verilerek ödemelerin doğrudan gümrük gelirlerine endekslenmesi
  3. C
    Borçların tamamının 1933 yılında İngiliz Sterlini'ne çevrilerek tek seferde ödenmesi ve karşılığında Reji İdaresi'nin millileştirilmesi
  4. D
    Hoover Moratoryumu’nun getirdiği indirimlerin reddedilerek borçların altın rezervleri karşılığında on yıl içinde tasfiye edilmesi
  5. E
    Borçların ödenmesinde sadece Türk Lirası kullanılması şartının getirilmesi ve karşılığında yabancı okulların tüm dini sembollerden arındırılması

Answer

Borçların 'Kağıt Frangı' üzerinden hesaplanması ve Türkiye'den mal alan ülkelerin borç taksitlerinin bu ticaretten mahsup edildiği 'Kliring (Takas)' sisteminin uygulanması
1933 yılında imzalanan Paris Sözleşmesi ile borçlar, Fransa'nın istediği yüksek değerli Altın Frangı yerine Kağıt Frangı üzerinden sabitlenmiş; ayrıca getirilen Kliring (Takas) sistemi sayesinde Türkiye'nin döviz rezervlerini tüketmeden, ihraç ettiği mallar karşılığında borçlarını ödemesine imkan tanınmıştır. Bu durum Türkiye'nin lehine büyük bir ekonomik kazanımdır.

Step-by-Step Solution

1
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisini analiz et
Kriz nedeniyle döviz rezervleri azalmış ve Türkiye borç ödemede zorlanmıştır.
Uluslararası ekonomik daralma, Türkiye'nin dış ticaretini ve ödeme kapasitesini doğrudan etkilemiştir.
2
Türkiye ile Fransa arasındaki 'Altın Frank - Kağıt Frank' uyuşmazlığını değerlendir
Türkiye, daha düşük değerli olan kağıt frank üzerinden ödeme yaparak yükünü hafifletmeyi başarmıştır.
Altın frank üzerinden ödeme yapmak, borç miktarını reel olarak artıracağı için Türkiye'nin lehine olan kağıt frank kabul ettirilmiştir.
3
Kliring (Takas) sisteminin fonksiyonunu belirle
Türkiye'nin borçlarını nakit döviz yerine mal ihracı (takas) yoluyla ödemesi sağlanmıştır.
Döviz sıkıntısı çeken Türkiye için yerli mallarını (tütün, pamuk vb.) ihraç ederek borç mahsup etmek ekonomik bir kolaylıktır.

Key Concept

1933 Borçlar Sözleşmesi ve Kliring Sistemi

Hints

1
1929 krizinde Türkiye'nin en büyük sorunu döviz bulmaktır. Döviz harcamadan borç ödemenin yolu nedir?
2
Fransa borçların altın karşılığı ödenmesini isterken, Türkiye daha değersiz olan kağıt para cinsini kabul ettirmeye çalışmıştır.
3
1933 Borçlar Sözleşmesi ile 'Takas' esasına dayanan bir sistem getirilmiş, böylece borçlar yerli malların ihracıyla ödenmiştir.

Practice More

Borçların hangi yıl tamamen bittiğini ve hangi partinin iktidarda olduğunu araştırınız (1954 - Demokrat Parti dönemi).
Estimated Time:2m 0s
Rate this question