Question

Difficulty: MediumDevletçilik

Atatürk’ün Devletçilik ilkesi, 1923-1929 yılları arasında uygulanan liberal ekonomi denemelerinin özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle başarısız olması ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır. Bu model, kalkınmayı hızlandırmak amacıyla stratejik yatırımların bizzat devlet eliyle yapılmasını öngörür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1930’lu yıllarda Türkiye’de Devletçilik ilkesinin uygulanmasını zorunlu kılan gerekçelerden biri değildir?

  1. A
    Özel sektörün elinde büyük sanayi yatırımlarını gerçekleştirecek yeterli sermaye birikiminin bulunmaması
  2. B
    1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türk ekonomisi üzerindeki yıkıcı etkilerini hafifletme düşüncesi
  3. Özel mülkiyet anlayışına son verilerek tüm üretim araçlarının aşamalı olarak devlet kontrolüne alınmasının amaçlanmasıAnswer
  4. D
    Temel tüketim maddelerinde dışa bağımlılığı azaltmak ve milli ekonomiyi güçlendirmek istenmesi
  5. E
    Halkın elinde yatırımları yönetecek teknik bilgi, tecrübe ve kalifiye eleman yetersizliğinin olması

Answer

Özel mülkiyet anlayışına son verilerek tüm üretim araçlarının aşamalı olarak devlet kontrolüne alınmasının amaçlanması seçeneği yanlıştır; çünkü Türk Devletçiliği özel mülkiyeti ve teşebbüsü koruyan bir yapıdadır.
Doğru yanıt olan seçenek, Devletçilik ilkesinin temel karakterine aykırıdır. Atatürkçü Devletçilik, özel mülkiyeti ve ferdi teşebbüsü reddeden dogmatik sistemlerden (Sosyalizm/Komünizm) farklı olarak; bireyin yapamadığı işleri devletin üstlenmesini ancak bireysel mülkiyeti ve faaliyeti esas tutan 'karma ekonomi' modelini benimsemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Devletçilik ilkesinin ortaya çıkış koşullarını analiz etme
1927 Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısızlığı ve 1929 krizinin etkisiyle özel sektörün yetersiz kaldığı görülür.
Politikanın neden bir 'zorunluluk' olduğunu anlamak için tarihsel bağlam gereklidir.
2
Atatürkçü Devletçilik ile dogmatik ekonomik sistemleri (Sosyalizm/Komünizm) karşılaştırma
Atatürkçü modelde devlet ve özel sektör beraberdir (Karma Ekonomi); oysa sosyalizmde özel mülkiyet yoktur.
Öğrencinin Devletçiliği yanlışlıkla 'özel mülkiyet karşıtlığı' olarak algılamasını önlemek gerekir.
3
Uygulama araçlarını hatırlama
Sümerbank ve Etibank gibi kurumların bu dönemde yatırımları finanse etmek için kurulduğu bilgisi doğrulanır.
İlkenin somut çıktılarının doğru gerekçelere dayanıp dayanmadığını test etmek içindir.

Key Concept

Atatürkçü Devletçilik (Karma Ekonomi)

Hints

1
Devletçilik ilkesi, Türkiye'nin o dönemdeki ekonomik yetersizliklerinden doğan 'pragmatik' bir modeldir.
2
Bu sistemde devlet, özel sektörü yok etmek yerine onun yapamadığı büyük yatırımları (maden, tekstil vb.) üstlenir.
3
Özel mülkiyetin yasaklanması Türk Devletçiliğinde değil, sosyalist/komünist ekonomik modellerde görülür.

Practice More

Devletçilik ilkesi kapsamında kurulan Sümerbank ve Etibank'ın hangi sanayi kollarını desteklediğini incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Soruyu çözerken seçeneklerdeki maddelerin 'liberal ekonomi' ile neden yapılamayacağını düşünün; sermaye ve teknik bilgi eksikliği gibi durumlar devletin devreye girmesinin mantıksal sonucudur.
Estimated Time:50s
Rate this question