Türkçede bazı sözcükler isimden fiil yapım eki alarak türetilirken ünlü kaybına uğrar. Bu şekilde türetilen bir fiile şimdiki zaman eki (-yor) getirildiğinde ise fiilin sonundaki geniş ünlü daralarak "ı, i, u, ü" ünlülerinden birine dönüşür.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken ünlü kaybına uğramış hem de ünlü daralması görülmüş bir sözcük kullanılmıştır?
- AYıllar sonra doğduğu şehre dönmek onu her şeyden çok heyecanlandırmıştı.
- BÖğrenciler, okul bahçesindeki kurumuş çiçekleri büyük bir özenle suluyor.
- Küçük çocuk, sokağın başındaki parkta arkadaşlarıyla neşeyle oynuyor.Answer
- DMidesindeki sızı şiddetlenince acı içinde yatağında kıvranmaya başladı.
- EKitaptaki sayfaları tek tek çevirerek aradığı bilgiyi bulmaya çalıştı.
Answer
Söz konusu cümlede geçen 'oynuyor' sözcüğü hem türetilirken ünlü kaybına uğramış hem de ünlü daralması geçirmiştir.
Seçenekteki 'oynuyor' sözcüğü, 'oyun' kökünden '-a' yapım ekiyle 'oyna-' şeklinde türetilirken 'u' ünlüsünü kaybetmiştir. Ardından gelen '-yor' eki ise 'oyna-' fiilindeki 'a' sesini daraltarak 'u' yapmıştır. Böylece her iki ses olayı aynı sözcükte gerçekleşmiştir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türetilirken Ünlü Kaybı ve Ünlü Daralmasının Bir Arada Kullanımı
Hints
1
Cümlelerdeki sözcükleri köklerine ayırarak hangi yapım eklerini aldıklarına dikkatlice bakın.
2
Özellikle 'oyun', 'besi', 'ileri' gibi kelimelerin fiile dönüşmüş hallerini (oyna-, besle-, ilerle-) ve bunların '-yor' eki almış şekillerini arayın.
3
Aradığınız sözcük 'oyun' kökünden türetilmiştir ve şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir.
Practice More
Ünlü düşmesinin hangi durumlarda (çekim eki, yapım eki, birleşme) gerçekleştiğini ayırt etmek için benzer karma sorular çözebilirsiniz.
Alternative Method
Sözcüklerin sadece '-yor' eki almış hallerine odaklanmak yerine, önce yapım eki alıp fiile dönüşen (türeyen) kelimeleri listeleyip ardından daralma kontrolü yapmak daha hızlı sonuç verebilir.
Estimated Time:2m 0s