Question

Difficulty: Medium"de", "ki" ve "mi"nin Yazımı

Türkçede "de", "ki" ve "mi" ögelerinin yazımı; bu yapıların cümlede üstlendiği dil bilgisel görevlere (ek, bağlaç, edat) göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu ögelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Mardin'deki taş evlerin mimarisi öyle etkileyici ki insan, bizimkilerin neden bu kadar sıradan kaldığını düşünmeden edemiyor.
  2. B
    Hâlbuki hazırlanan son stratejik planda yer alan tüm hedefler, kurumun yayımladığı yönetmelikte açıkça belirtilmiştir.
  3. C
    Siz de takdir edersiniz ki kamu kurumlarında liyakat ilkesinin gözetilmesi, hizmet kalitesini doğrudan etkileyen bir unsurdur.
  4. Toplantıda alınan kararların bir kısmı oldukça radikaldi; ancak bizde bu değişim sürecine zihnen hazırlıklıydık.Answer
  5. E
    Hasat vakti geldi mi bu köylerde öyle bir hareketlilik başlar ki sormayın; herkes el birliğiyle tarlaya koşar.

Answer

Toplantıda alınan kararların radikal olduğunu belirten cümlede geçen "bizde" sözcüğündeki "de", bağlaç görevinde olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Cümlede kullanılan "bizde" ifadesi, "biz dahi, biz de başkaları gibi" anlamı taşıyan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de" her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Bu cümlede bulunma (yer) anlamı taşıyan bir ek görevinde olmadığı için bitişik yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki "de"nin görevini belirle.
"bizde bu değişim sürecine zihnen hazırlıklıydık" cümlesinde "de", cümleye dahi/bile anlamı katmaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması ve cümleye ekleme (başkaları gibi biz de) anlamı katması, onun bir bağlaç olduğunu gösterir.
2
Yazım kuralını uygula.
Bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılır.
Bulunma durum eki olan "-de" ile bağlaç olan "de"yi ayırt etmek için cümlenin anlamına bakılır.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
"bizde" yerine "biz de" yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Cümlede bir yer bildirme (locative) söz konusu değildir, öznenin de duruma dahil olduğu belirtilmektedir.

Key Concept

Bağlaç olan 'de', 'ki' ve edat/ek olan 'mi'nin yazım kuralları.

Alternative Method

Bağlaç olan 'de'yi cümleden çıkararak okuyun; cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece daralıyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. 'biz hazırlıklıydık' şeklinde okunduğunda anlam bozulmadığı için 'de' bağlaçtır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question