Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 questions

Question 1Question →

Akademik ve resmî yazışmalarda kullanılan teknik terimlerin ve yabancı kökenli ifadelerin yazımında, sözcüğün kökenine veya Türkçedeki standart kullanımına uyulmaması çeşitli yazım yanlışlarına yol açmaktadır. Ayrıca, ses bakımından benzerlik gösteren ancak anlamları farklı olan sözcüklerin birbirinin yerine kullanılması da önemli bir hata kaynağıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni atanan genel müdür, kurum içindeki hiyerarşiye önem vermesine rağmen çalışanlara karşı oldukça mütevazi bir tutum sergiliyor.

Answer

Kurum içindeki hiyerarşiye rağmen alçak gönüllü bir tutum sergilediği belirtilen genel müdürün anlatıldığı cümlede 'mütevazi' sözcüğünün kullanımı yanlıştır; doğrusu 'mütevazı' olmalıdır.
Cümlede kastedilen anlam 'alçak gönüllü' olduğu için doğru yazımın 'mütevazı' olması gerekir. 'Mütevazi' ise 'paralel' anlamına gelen farklı bir sözcüktür ve bu bağlamda kullanımı yazım/anlam yanlışı oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan ve yazımı sıklıkla karıştırılan yabancı kökenli sözcükleri (müteakip, statüko, halüsinasyon, mütevazi, muzdarip) tespit edin.
Beş farklı cümlede beş anahtar sözcük belirlendi.
Yazım yanlışı genellikle bu tür teknik veya yabancı kökenli kelimelerde yoğunlaşır.
2
Tespit edilen sözcükleri TDK güncel yazım kılavuzu verileriyle ve anlam bağlamıyla karşılaştırın.
Müteakip, statüko, halüsinasyon ve muzdarip sözcüklerinin yazımlarının kurallara tam uyumlu olduğu görüldü.
Sözcüklerin hem harf yapısı hem de cümledeki anlamları kontrol edilmelidir.
3
'Mütevazi' sözcüğünün geçtiği cümleyi anlam bakımından analiz edin.
Cümlede kastedilen anlamın 'alçak gönüllü' olduğu, ancak 'paralel' anlamına gelen 'mütevazi' sözcüğünün tercih edildiği belirlendi.
Sesçe birbirine çok yakın olan 'mütevazı' (alçak gönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) sözcükleri Türkçede en sık yapılan anlam/yazım karışıklıklarından biridir.
4
Yazım yanlışının yapıldığı cümleyi teyit edin.
Genel müdürün tutumundan bahsedilen cümlede 'mütevazı' yerine 'mütevazi' yazılarak hata yapıldığı sonucuna varıldı.
Yazım kuralları sadece harf hatasını değil, yanlış sözcük kullanımını da kapsar.

Key Concept

Sesçe Yakın Sözcüklerin Yazımı ve Anlam Ayrımı
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (, , ) kullanımı doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Masanın üzerine kalem, silgi ve defterini bıraktı.

Answer

Masanın üzerine kalem, silgi ve defterini bıraktı.
Doğru seçenekte virgül, bir cümlede aynı görevde bulunan (nesne görevindeki) kelimelerin arasına konularak 'eş görevli sözcükleri ayırma' görevini üstlenmiştir. Bu kullanım dil bilgisi kurallarına tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sözcük gruplarını ve noktalama işaretlerini analiz edin.
Cümlelerde listeleme, bağlaç kullanımı ve tamlama yapıları bulunmaktadır.
Virgülün doğru kullanım kurallarını her bir yapı üzerinde test etmek gerekir.
2
Virgülün en temel görevi olan 'eş görevli sözcükleri ayırma' kuralını kontrol edin.
'Kalem', 'silgi' ve 'defter' sözcüklerinin aynı görevde (nesne) olduğu ve aralarına virgül konulduğu görülmektedir.
Bu kullanım, Türk Dil Kurumu kurallarına göre virgülün temel işlevlerinden biridir.

Key Concept

Virgülün eş görevli kelimeleri ayırma görevi.
Question 3Question →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili kurallar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Mülakat için bekleyen adaylar salonun girişinde 3'erli gruplar hâlinde bekletildi.

Answer

Mülakat için bekleyen adayların '3'erli' gruplar hâlinde bekletildiğini belirten cümlede yazım yanlışı vardır; üleştirme sayıları daima yazıyla (üçerli) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır. Dolayısıyla '3'erli' yazımı yanlış olup doğrusu 'üçerli' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sayıların kullanım türlerini (sıra sayısı, üleştirme, genel sayılar) belirleyin.
Sıra sayıları (5'inci), genel sayılar (seksen iki bin, iki bin beş yüz), Romen rakamı (II.) ve üleştirme sayısı (3'erli) kullanılmıştır.
Yazım kurallarını doğru uygulamak için sayının hangi kategoride olduğunu saptamak gerekir.
2
Üleştirme sayılarının yazım kuralını kontrol edin.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz. '3'erli' yerine 'üçerli' yazılmalıdır.
Üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) dile özgü bir kural olarak rakam kullanımına izin vermez.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Estimated Time:45s
Question 4Question →

Kamu yönetimi ve hukuk dilinde "de", "ki" ve "mi" yapılarının doğru kullanımı, metnin hukuki geçerliliği ve netliği açısından kritik öneme sahiptir. Buna göre, aşağıdaki idari metin parçalarından hangisinde bu yapıların yazımına dair bir hata mevcuttur?

Show answer & explanation

Answer: İlgili birimlerce hazırlanan denetim raporlarındaki tespitler ve dosya muhteviyatındaki her bir evrakta ta belirtildiği üzere, ihale sürecinde herhangi bir usulsüzlüğe rastlanmamıştır.

Answer

Denetim raporlarındaki tespitlerin ve evrak içeriğinin anlatıldığı cümlede, bağlaç olan "da"nın "ta" şeklinde yazılması hatalıdır.
Doğru cevap olan cümlede yer alan "evrakta ta" ifadesindeki ikinci "ta" bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünsüzü ne olursa olsun asla "te/ta" biçimine dönüşmez. Bu nedenle kullanımın "evrakta da" şeklinde olması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki "de", "ki" ve "mi" yapılarının görevlerini belirle.
"evrakta ta" ifadesindeki ilk "-ta" bulunma hâl eki, ikinci "ta" ise bağlaçtır.
Kelimenin anlamından çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmuyorsa bağlaç, bozuluyorsa ektir.
2
Bağlaç olan "de/da"nın yazım kurallarını uygula.
Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve ses benzeşmesine (sertleşmeye) uğrayarak "te/ta" olamaz.
Türkçede bağlaç olan "de/da"nın sadece iki biçimi vardır; ünsüz uyumuna girmez.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
"evrakta ta" yazımı yanlıştır; doğrusu "evrakta da" olmalıdır.
Önceki kelime sert ünsüzle bitse dahi (evrak-ta), ondan sonra gelen bağlaç yumuşak ünsüzle (da) başlamalıdır.

Key Concept

Bağlaç olan "de/da"nın yazımı ve ünsüz benzeşmesi kuralı dışındaki durumu.
Question 5Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü yazar, imza günü için haftaya yurtdışına gideceğini belirtti.

Answer

Yurt dışı sözcüğünün bitişik yazıldığı cümle yanlıştır; bu ifade 'yurt dışı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu nedenle 'yurt dışı' ifadesinin bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: kuzeybatı, ateş böceği, yurtdışı, reddedildi, keçiboynuzu.
Yazım kuralının hangi kelime üzerinde inceleneceğini belirlemek için.
2
Tespit edilen her bir sözcük için TDK yazım kurallarını uygula.
Kuzeybatı (ara yön) bitişik; ateş böceği (anlam koruması) ayrı; reddedildi (ses türemesi) bitişik; keçiboynuzu (anlam kaybı) bitişik yazılmalıdır. 'Dış' ile kurulan 'yurt dışı' ise ayrı yazılmalıdır.
Kelime yapısına ve ses olaylarına göre doğru yazım biçimini kontrol etmek için.
3
Kurala aykırı kullanımı belirle.
'Yurtdışına' ifadesi bitişik yazılarak kural ihlali yapılmıştır.
Soruda istenen hatalı kullanımı saptamak için.

Key Concept

İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı.
Estimated Time:45s
Question 6Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sanatçının sıradışı kurgularla örülü bu son romanı, birçok akademik çalışmaya konu olmayı başarmıştır.

Answer

Sanatçının 'sıra dışı' kurgularla örülü bu son romanı, birçok akademik çalışmaya konu olmayı başarmıştır.
Türkçede 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler (yurt dışı, hafta içi, yanı sıra, sıra dışı vb.) ayrı yazılır. Bu nedenle cümlede geçen 'sıradışı' ifadesinin 'sıra dışı' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir. Cümledeki diğer birleşik sözcük olan 'birçok' ise belgisiz bir sıfat olarak bitişik yazılır ve bu kullanım doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: hanımeli, kuzeybatı, seyretmek, vişneçürüğü, vazgeçilmez, çörek otu, günbegün, akşamüstü, arz etmek, sıradışı, birçok.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıdaki tüm sözcüklerin incelenmesi gerekir.
2
Sözcükleri TDK birleşik kelime yazım kurallarına göre analiz et.
Analiz sonucu: 'Sıra dışı' sözcüğü dışındaki tüm sözcükler kurallara uygun yazılmıştır.
TDK'ye göre 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır.

Key Concept

Dış, İç ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı
Estimated Time:1m 15s
Question 7Question →

Noktalama işaretlerinin kullanımı, metnin yapısal düzeni ve anlamın netleşmesi açısından büyük önem taşır. Bu kural ve prensipler dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aldığı kararlar, devletin resmî politikalarının şekillenmesinde belirleyicidir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ifadesinde kesme işareti kullanılması hatalıdır; çünkü kurum adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır, dolayısıyla kendisine gelen ekin kesme işareti olmadan bitişik bir şekilde yazılması (Meclisinin) gerekirdi. Bu nedenle 'Meclisi'nin' kullanımı noktalama açısından hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki özel ismi ve ona getirilen ekleri inceleyin.
Cümlede 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır ve '-nin' tamlayan eki getirilmiştir.
Noktalama hatasını bulmak için öncelikle özel isimlerin türünü belirlemek gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerle ilgili TDK kuralını hatırlayın.
TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Yazım ve noktalama kuralları arasındaki bağlantıyı kurmak için kural bilgisi şarttır.
3
Kuralı mevcut örneğe uygulayın.
'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde bitişik yazılması gerekirken kesme işareti kullanıldığı için hata yapılmıştır.
Tespit edilen kural ile uygulama arasındaki çelişkiyi belirleyerek doğru cevaba ulaşılır.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarında Kesme İşareti Kullanımı
Estimated Time:1m 15s
Question 8Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Modern psikolojiye göre bireyin davranışlarının kökeninde genellikle bilinç altı süreçler yer almaktadır.

Answer

Bilinç altı süreçler ifadesinde geçen 'bilinçaltı' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'bilinç altı' ifadesi kullanılmıştır. TDK kurallarına göre 'alt, üst ve üzeri' sözcükleri somut olarak bir yer bildirmiyorsa (soyut bir kavramı karşılıyorsa) birleştiği sözcükle bitişik yazılmalıdır. Bilinçaltı sözcüğü de zihinsel bir süreci ifade ettiği için bitişik yazılması gereken bir sözcüktür.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: yurt dışı, birtakım, bilinç altı, öngörmek, bir takım.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapılı sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
TDK birleşik kelimelerin yazımı kurallarını uygulama
Bilinçaltı kelimesi somut yer bildirmediği için bitişik; yurt dışı dış sözcüğü nedeniyle ayrı; birtakım 'bazı' anlamında bitişik; öngörmek kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılmalıdır.
Her kelimenin kendi özel kuralına göre kontrol edilmesi hatanın tespitini sağlar.
3
Yanlış yazılan seçeneği belirleme
Bilinç altı ifadesinin ayrı yazılmasının kurala aykırı olduğu görüldü.
Soyut anlam kazanan alt/üst sözcüklerinin bitişik yazılması zorunludur.

Key Concept

Alt, üst ve üzeri sözcüklerinin somut yer bildirmeyen durumlarda bitişik yazılması kuralı.
Question 9Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: TRT'nin yeni dijital platformu için hazırlanan orijinal içerikler, kısa sürede geniş bir izleyici kitlesine ulaştı.

Answer

TRT'nin dijital platformu için hazırlanan orijinal içerikler, kısa sürede geniş bir izleyici kitlesine ulaştı.
Doğru olan seçenekte, büyük harflerle yapılan 'TRT' kısaltmasına getirilen ek, son harfin okunuşu olan 'Te-Re-Te' esas alınarak '-nin' şeklinde getirilmiş ve herhangi bir nokta kullanılmamıştır. Bu kullanım Türk Dil Kurumu yazım kurallarına tamamen uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltmaların türünü (büyük harf veya ölçü birimi) ve nokta kullanımını kontrol et.
TRT ve THY büyük harfli, cm ve kg ise ölçü birimi kısaltmasıdır. T.C. ve T. dışındaki büyük harfli kısaltmalarda ve ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz.
Yazım kurallarına göre nokta kullanımındaki temel istisnaları ve standartları belirlemek için.
2
Kısaltmalara getirilen eklerin kurala uygunluğunu incele.
Büyük harfli kısaltmalarda son harf (TDK-ye, TRT-nin), küçük harfli ölçü birimlerinde ise kelimenin okunuşu (kilogram-ı) esas alınmalıdır.
Türkçede kısaltmaların ek alma kuralları kısaltmanın yapılış biçimine göre farklılık gösterir.
3
Seçenekleri analiz ederek yanlışları tespit et.
TDK'ya (ek hatası), T.H.Y. (nokta hatası), cm. (nokta hatası) ve kg'yi (ek hatası) içeren ifadeler elenir. TRT'nin ifadesi her iki kurala da uygundur.
Tüm kuralları karşılayan tek doğru seçeneği belirlemek için.

Key Concept

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirilmesi
Estimated Time:50s
Question 10Question →

Sınav başvurusu için ilgili birime gelen adaya, evrakları kontrol eden görevli memur başını kaldırmadan şöyle der: 'Nüfus kayıt örneğiniz ( )'

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere, cümlenin anlam ve tonlama özelliği dikkate alındığında aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Soru işareti (?)

Answer

Cümle, soru eki veya soru sözcüğü barındırmamasına rağmen vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için sonuna soru işareti (?) getirilmelidir.
Türkçe dil bilgisinde, soru eki veya soru sözcüğü barındırmayan ancak söylenişindeki tonlama ile soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konulur. 'Nüfus kayıt örneğiniz?' ifadesi, bir talebi ve sorgulamayı belirttiği için bu kurala örnektir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin bağlamını ve yüklemini analiz etme
Cümle bir memur-aday diyaloğunda geçmekte ve bir evrakın varlığı sorgulanmaktadır.
Cümlenin bitiş işaretini belirlemek için önce iletilmek istenen mesajın (yargı, soru, duygu) türü belirlenmelidir.
2
Noktalama kuralını uygulama
Soru ifadesi içermeyen ancak soru anlamı taşıyan sözlerin sonuna soru işareti konulması kuralı hatırlanır.
'Nüfus kayıt örneğiniz?' ifadesi aslında 'Nüfus kayıt örneğiniz yanınızda mı?' anlamını taşıyan bir soru cümlesidir.

Key Concept

Soru İşaretinin Kullanımı (Soru eki veya sözü içermeyen soru cümleleri)
Estimated Time:45s
Question 11Question →

Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül (, , ) konmaz; ancak art arda gelen zarf-fiil grupları arasına virgül (, , ) konur.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (, , ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Dilekçesini verip, işlemlerinin sonucunu beklemek üzere bekleme salonuna geçti.

Answer

Dilekçesini verip, işlemlerinin sonucunu beklemek üzere bekleme salonuna geçti.
Doğru yanıt olan cümlede sadece "verip" sözcüğü zarf-fiil eki almıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, metin içerisinde tek başına kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül getirilmesi bir noktalama hatasıdır. Cümledeki "beklemek üzere" yapısı isim-fiil ve edat grubundan oluştuğu için zarf-fiil kuralını değiştirmez.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki zarf-fiil eklerini tespit edin.
İkinci seçenekte "verip", üçüncü seçenekte ise "belirleyip" ve "alarak" sözcükleri zarf-fiildir.
Zarf-fiil kuralının uygulanabilmesi için öncelikle bu eklerin (-ip, -erek, -ince vb.) tespiti gerekir.
2
Zarf-fiil sayısına göre virgül kuralını kontrol edin.
İkinci seçenekte sadece tek bir zarf-fiil varken virgül kullanılmış, üçüncü seçenekte ise iki zarf-fiil arasına virgül konulmuştur.
TDK kurallarına göre metin içinde tek zarf-fiilden sonra virgül konmazken, art arda gelenler arasına konur.
3
Diğer seçeneklerdeki virgül ve noktalı virgül görevlerini analiz edin.
Birinci seçenekte özneden sonraki karışıklığı önleyen noktalı virgül, dördüncü seçenekte zamir vurgusu ve beşinci seçenekte anlam belirsizliğini giderme amaçlı virgül kullanılmıştır.
Soruda sadece zarf-fiil kuralı değil, genel noktalama bilgisi de test edilmektedir.

Key Concept

Zarf-Fiillerde Virgül Kullanımı ve İstisnası

Hints

1
Cümlelerdeki fiilimsi eklerine, özellikle de zarf-fiil eklerine dikkat edin.
2
Zarf-fiillerden sonra virgül konulup konulmayacağını belirleyen en önemli kriter, cümlede kaç tane zarf-fiilin arka arkaya sıralandığıdır.
3
'-ip, -erek, -ince' gibi eklerin sayısı birden fazlaysa araya virgül gelir; ancak cümlede bunlardan sadece bir tane varsa virgül kullanımı yanlıştır.

Practice More

Noktalı virgül ile virgülün ayrıldığı 'özneden sonra kullanım' durumlarını pekiştirmek için benzer yapıdaki cümleleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 12Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şirketteki son değişiklikler tüm çalışma düzenimizi bir anda alt üst etti.

Answer

Şirketteki son değişiklikler tüm çalışma düzenimizi bir anda alt üst etti cümlesinde 'alt üst' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, mecaz anlam kazanmış ve kalıplaşmış olan 'altüst' sözcüğü (altüst etmek, altüst olmak) her zaman bitişik yazılır. Soruda verilen cümlede 'alt üst' şeklinde ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: ateş böceği, camgöbeği, alt üst, nakletmiş, doğumevi.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıdaki kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcükleri TDK kuralları çerçevesinde incele.
'Ateş böceği' ayrı, 'camgöbeği' bitişik, 'nakletmiş' (nakil+etmek) bitişik, 'doğumevi' bitişik yazılır; bu kullanımlar doğrudur.
Hayvan adları, renk adları ve yardımcı fiillerle kurulan kelimelerin özel yazım kuralları vardır.
3
Hatalı olan sözcüğün kuralını açıkla.
'Altüst' sözcüğü mecaz anlamda kullanıldığında anlamca kaynaşmış kabul edilir ve bitişik yazılır.
TDK kurallarına göre durum bildiren ve anlamca bütünleşmiş 'altüst' yapısı bitişik yazılmalıdır.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazım Kuralları

Practice More

Birleşik kelimelerde 'alt, üst, üzeri' sözcükleri somut bir yer bildirmiyorsa (akşamüzeri, bilinçaltı gibi) bitişik yazılır; bu kuralı diğer örneklerle pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 13Question →

Noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Dolapta sadece üç şey kalmıştı: peynir, zeytin ve yumurta.

Answer

Dolapta sadece üç şey kalmıştı: peynir, zeytin ve yumurta.
Doğru seçenekte, kendisinden sonra örnek verilecek bir cümlenin sonunda iki nokta kullanılmıştır. Ayrıca örnekler özel isim olmadığı ve tam bir cümle kurmadığı için küçük harfle başlatılarak yazım kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yapısını inceleyerek nerede örnekleme veya açıklama yapıldığını tespit edin.
Tüm cümlelerde bir hazırlık ifadesinden (şunlardır, şudur, seslendi vb.) sonra örnek veya açıklama geldiği görülmektedir.
İki noktanın en temel görevi kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konulmasıdır.
2
Kullanılan noktalama işaretlerinin bu görevlere uygunluğunu kontrol edin.
Peynir, zeytin ve yumurtanın sıralandığı cümlede kullanılan iki nokta kurala uygundur. Diğer cümlelerde ise bu görev için yanlışlıkla noktalı virgül veya virgül kullanılmıştır.
Türkçede açıklama ve örnekleme görevleri sadece iki noktaya aittir; noktalı virgül ise sıralı cümleleri veya türleri ayırmak için kullanılır.

Key Concept

İki Noktanın Kullanımı (Örnekleme ve Açıklama)

Hints

1
Cümlede 'şunlardır, şudur, şöyle' gibi ifadeler varsa genellikle bir açıklama veya örnekleme gelecektir.
2
Açıklama ve örnekleme yapılacak yerlerde iki nokta (:) kullanılır. Noktalı virgül (;) bu amaçla kullanılmaz.

Practice More

İki noktadan sonra gelen ifadenin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair kuralları tekrar edin.
Estimated Time:45s
Question 14Question →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti, yay ayraç ve kısa çizgi gibi noktalama işaretlerinin kullanımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ahmet Hamdi (Tanpınar)’ın şiirsel dili, romanlarında da kendini hissettiren en önemli unsurlardan biridir.

Answer

Cümlede özel isimden sonra gelen ekin, yay ayraçtan önce kullanılması gerekirken ayraçtan sonraya bırakılması bir noktalama yanlışıdır.
Cümlede 'Ahmet Hamdi' ismine getirilen ilgi eki (-ın), yay ayraçtan sonra kullanılarak yanlış bir yapı oluşturmuştur. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce konmalıdır (Örnek: Ahmet Hamdi’nin (Tanpınar)). Bu kurala uyulmaması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki özel isme (Ahmet Hamdi) gelen eki ve yay ayraç içindeki ek açıklamayı inceleyiniz.
Ekin (Tanpınar) açıklamasından sonra '-ın' şeklinde eklendiği görüldü.
Özel isim kurallarında ekin asıl isme mi yoksa açıklama sonrasına mı ekleneceğini belirlemek gerekir.
2
TDK'nin yay ayraç ve kesme işareti birlikteliği kuralını hatırlayınız.
TDK kuralına göre: Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce konur.
Ekin asıl sahibi asıl özel isimdir, yay ayraç içindeki açıklama sadece bir ek bilgidir.
3
Cümledeki kullanımı kurala göre düzeltiniz.
Doğru yazım 'Ahmet Hamdi’nin (Tanpınar)' şeklinde olmalıdır.
Yapılan yanlışlık, kesme işaretinin ve ekin yay ayraçtan sonra kullanılmasıdır.

Key Concept

Özel adlara getirilen eklerin yay ayraç kullanımıyla olan ilişkisi

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazımı ile tırnak işareti sonrası kesme işareti kullanılmaması kurallarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 15Question →

Bir kamu denetçisinin hazırladığı raporda yer alan aşağıdaki pasajda numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

"(...) Binlerce yıllık bir tarihin mirası olan bu kadim şehirler (I) Modern kentleşmenin gölgesinde kalan bu dokuyu korumak için yeterli kaynak ayrılmış mıdır (II) Sizin de aklınızdan geçen temel soru bu (III) Elbette denetimler sonucunda tüm gerçekler gün yüzüne çıkacaktır (IV) Sakın sorumluluklarını ihmal etme (V)"

Show answer & explanation

Answer: (...) – (?) – (?) – (.) – (!)

Answer

Doğru cevap (...) – (?) – (?) – (.) – (!) sıralamasıdır.
Parçadaki ilk ifade bir alıntının başındaki eksik kısmı ve yüklemi olmayan yapıyı temsil ettiği için (I) üç nokta almalıdır. İkinci cümlede soru eki, üçüncü cümlede ise tonlama yoluyla soru anlamı kurulduğundan (II ve III) soru işareti gereklidir. Dördüncü cümle tamamlanmış bir yargı olduğu için (IV) nokta, beşinci cümle ise bir ikaz/emir belirttiği için (V) ünlem işaretiyle bitmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Eksiltili ve alıntı ifadeleri belirlemek.
Birinci boşluğa (I) üç nokta (...) getirilmelidir.
Alıntıların başında alınmayan kısımları belirtmek ve yüklemi bulunmayan (eksiltili) cümleleri tamamlamak için üç nokta kullanılır.
2
Soru anlamı taşıyan cümle yapılarını analiz etmek.
İkinci (II) ve üçüncü (III) boşluklara soru işareti (?) getirilmelidir.
İkinci cümlede 'mıdır' soru ekiyle, üçüncü cümlede ise soru eki veya sözü olmadan sadece tonlama yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti kullanımı zorunludur.
3
Yargı bildiren ve duygu/uyarı içeren cümleleri ayırt etmek.
Dördüncü (IV) boşluğa nokta (.), beşinci (V) boşluğa ünlem (!) getirilmelidir.
Dördüncü cümle yargısı tamamlanmış bir bildiri cümlesidir; beşinci cümle ise 'Sakın' uyarısıyla başlayan şiddetli bir emir/ikaz cümlesi olduğu için ünlem gerektirir.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı

Practice More

Tonlama yoluyla kurulan soru cümlelerine günlük hayattan 'Adınız?' veya 'Gideceğiniz yer?' gibi örnekler vererek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 16Question →

Türkçede virgülün (, , ) kullanımıyla ilgili pek çok kural ve bu kuralların istisnaları mevcuttur. Virgül; eş görevli kelimeleri ayırmak, ara sözleri belirtmek veya anlam bulanıklığını gidermek gibi işlevler üstlense de tamlamalar gibi bölünemez yapıların arasına girmesi dil bilgisi açısından hatalı kabul edilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (, , ) kullanımı bir noktalama yanlışlığına yol açmıştır?

Show answer & explanation

Answer: XIX. yüzyılın son çeyreğinde kaleme alınan bu eserin, günümüz Türkçesine kazandırılması için kapsamlı bir çalışma başlatıldı.

Answer

XIX. yüzyılın son çeyreğinde kaleme alınan bu eserin, günümüz Türkçesine kazandırılması için kapsamlı bir çalışma başlatıldı.
Doğru cevap olan cümlede, 'bu eserin' (tamlayan) ve 'günümüz Türkçesine kazandırılması' (tamlanan) ifadeleri bir isim tamlaması oluşturmaktadır. Türkçede tamlayan ile tamlanan arasına virgül veya başka bir noktalama işareti konulması dil bilgisi kurallarına aykırıdır. Cümlenin uzunluğu öğrenciyi 'eserin' kelimesini özne gibi algılamaya ve virgülü normal görmeye itebilir, ancak yapısal olarak bu bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki tamlama yapılarını inceleyiniz.
'bu eserin... kazandırılması' bir belirtili isim tamlamasıdır.
Tamlayan eki (-in) ile tamlanan eki (-i/-si) arasındaki bağlantıyı tespit etmek gerekir.
2
Virgülün kullanım kurallarını tamlama yapısıyla karşılaştırınız.
Tamlayan ile tamlanan arasına hiçbir noktalama işareti girmez.
Tamlama bir bütündür ve anlam birliğini bozacak işaretleme yapılamaz.
3
Diğer seçeneklerdeki özel durumları kontrol ediniz.
Zarf-fiil dizisi, anlam karışıklığı önleme ve alıntı cümleleri gibi kuralların doğru uygulandığı görülür.
Sorunun çeldiricileri, virgülün kullanılmadığı bilinen (zarf-fiil gibi) ancak istisnası olan durumlardan seçilmiştir.

Key Concept

İsim tamlamalarının arasına noktalama işareti konulamaz kuralı ve virgülün istisnai durumları.

Practice More

Tamlamalar ile fiilimsi gruplarının iç yapısında noktalama işaretlerinin kullanımı konusunu tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bugünkü oturumunda, çevre kirliliğiyle mücadele kapsamında hazırlanan yeni yasa tasarısı görüşülecek.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi ifadesinden sonra gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Türkiye Büyük Millet Meclisi ifadesi bir kurum adı olduğu için kendisine getirilen ekin 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde kesme işareti olmadan yazılması gerekmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki kurum/kuruluş adlarını tespit etme
Cümlede 'Türkiye Büyük Millet Meclisi' bir kurum adıdır.
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazımı özel bir kurala tabidir.
2
TDK'nin kurum/kuruluş adlarına gelen eklerle ilgili kuralını hatırlama
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Resmî kurum adlarının bütünlüğünü korumak için ekler doğrudan kelimeye bitişik yazılır.
3
Cümledeki kullanımı kural ile karşılaştırma
İfadenin 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin' şeklinde yazılması gerekirken kesme işareti kullanılmıştır.
Kurala aykırı bir noktalama tercihi yapıldığı için bu cümle hatalıdır.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarında Kesme İşareti Kullanımı
Estimated Time:1m 30s
Question 18Question →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Öğrenciler, müze girişinde 2'şerli sıra halinde beklemeleri konusunda uyarıldılar.

Answer

Üleştirme (paylaştırma) sayılarının rakamla yazıldığı '2'şerli' ifadesinin bulunduğu cümle yazım yanlışı içermektedir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir. Bu nedenle '2'şerli' ifadesinin kullanımı yanlıştır; bu sözcüğün 'ikişerli' şeklinde yazılması gerekmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sayıları ve bunlara gelen ekleri tespit et.
Cümlelerde '15'inci', '2'şerli', '1945'te', 'III.' ve 'seksen beş bin iki yüz' ifadeleri tespit edilmiştir.
Yazım kurallarına aykırı bir kullanım olup olmadığını denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Üleştirme sayıları ile ilgili TDK kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla gösterilmez; her zaman yazıyla (ikişer, beşer, onar vb.) yazılır.
Özel bir kural olan üleştirme sayılarının yazımı, KPSS sınavlarında sıkça sorgulanan bir çeldiricidir.
3
Hatalı kullanımı doğrula ve diğer seçenekleri ele.
2'şerli yerine 'ikişerli' yazılması gerektiği için hata kesinleşmiştir. Sıra sayıları, benzeşme kuralları ve sayıların ayrı yazılması kuralları diğer şıklarda doğru uygulanmıştır.
Doğru cevaba ulaşmak için kural ihlali yapan tek seçeneği netleştirmek gerekir.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Estimated Time:50s
Question 19Question →

Türkçede iki noktanın (:) kullanım alanları ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bölgesel kalkınma planı kapsamında şu stratejik adımlar belirlenmiştir; altyapı yatırımları, teknolojik dönüşüm ve nitelikli iş gücü eğitimi.

Answer

Bölgesel kalkınma stratejilerinin sıralandığı cümlede, açıklama ve örnekleme öncesinde noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır; bu işlev için iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Bölgesel kalkınma planıyla ilgili stratejilerin açıklandığı cümlede, 'belirlenmiştir' ifadesinden sonra bir liste/açıklama geleceği için noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır. Noktalı virgülün bu tür bir açıklama başlatma görevi yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevlerini kontrol edin.
Bölgesel kalkınma planıyla ilgili cümlede bir sıralama/açıklama yapılacağı anlaşılmaktadır.
İki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır.
2
İki noktadan sonra gelen ifadelerin büyük veya küçük harfle başlayıp başlamadığını inceleyin.
Tam cümle olan ifadelerin (A seçeneği) ve özel isimlerin (D seçeneği) büyük, genel örnek listelerinin (C seçeneği) küçük harfle başladığı doğrulanır.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen ifade bağımsız bir cümle ise büyük, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.
3
Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştırın.
Bölgesel stratejilerin sıralandığı seçenekte noktalı virgül kullanıldığı tespit edilir.
Açıklama ve örnekleme gerektiren durumlarda noktalı virgülün kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Key Concept

İki noktanın (:) açıklama ve örnekleme işlevi ile yazım kuralları (büyük/küçük harf ayrımı).
Estimated Time:50s
Question 20Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu kadar karmaşık bir problemin üstesinden tek başına başetmek gerçekten büyük bir özveri gerektirir.

Answer

Cümledeki 'başetmek' sözcüğü, herhangi bir ses olayı (düşme veya türeme) içermediği için 'baş etmek' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Seçeneklerde yer alan 'başetmek' ifadesi bir yardımcı fiille kurulmuştur. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi veya ses türemesi (ünlü düşmesi, ünsüz türemesi) yoksa bu fiiller ayrı yazılır. 'Baş' kelimesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu ifade 'baş etmek' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Cümlelerde 'güneybatı', 'başetmek', 'aslanağızları', 'ada çayı' ve 'affetmek' sözcükleri birleşik yapıdadır.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle birleşik yapıdaki sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Sözcüklerin oluşum kurallarını inceleme
'Baş' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ses düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmemiştir.
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Doğru yazım biçimini belirleme
'başetmek' yazımı yanlıştır; doğru yazım 'baş etmek' olmalıdır.
TDK kuralları gereği ses olayına uğramayan yardımcı fiil birleşimleri ayrı yazılır.

Key Concept

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin ve anlam kaymasına uğrayan kelimelerin yazımı
Estimated Time:50s
Page 1 / 68Next
Yazım ve Noktalama Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin