Question

Difficulty: EasySözcükte Yapı

Türkçede sözcük kökleri; varlık ve kavramları karşılayan isim kökleri ile iş, oluş ve hareket bildiren fiil kökleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Bu yıl tatilimizi yazlık bir beldede geçirmeyi planlıyoruz.
  2. B
    Kütüphaneye yeni alınan sözlük, araştırmacılar için çok faydalı oldu.
  3. Bahçedeki ekinleri korumak için büyük bir korkuluk yapmışlar.Answer
  4. D
    Akşam yemeği için masaya şık bir tuzluk takımı koydu.
  5. E
    Uzun süre bilgisayar başında çalıştığı için gözlük kullanmaya başladı.

Answer

Bahçedeki ekinleri korumak için yapılan 'korkuluk' sözcüğünün kökü 'kork-' fiilidir; diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ise isimdir.
Korkuluk sözcüğü 'kork-' fiil kökünden türemiştir. Önce '-u' yapım ekiyle 'korku' ismine, ardından '-luk' ekiyle 'korkuluk' ismine dönüşmüştür. Diğer seçeneklerdeki yaz, söz, tuz ve göz sözcükleri ise doğrudan bir varlığı veya kavramı karşılayan isim kökleridir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcükleri eklerinden ayırarak anlamlı en küçük parçalarını (köklerini) belirlemek.
Yaz-lık, söz-lük, kork-u-luk, tuz-luk, göz-lük.
Sözcüğün yapısını ve kök türünü belirlemek için yapım ve çekim eklerini ayırmak gerekir.
2
Belirlenen köklerin türünü (isim veya fiil) kontrol etmek.
Yaz (İsim), Söz (İsim), Kork- (Fiil), Tuz (İsim), Göz (İsim).
Kökün sonuna '-mak/-mek' eki getirilerek fiil olup olmadığı test edilebilir.
3
Farklı olan kök türünü tespit etmek.
Kork- kökü fiil, diğerleri isimdir.
Soruda istenen farklı kök türünü bulma hedefine ulaşılır.

Key Concept

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

Hints

1
Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra sonlarına '-mak/-mek' eki getirmeyi deneyin.
2
'Yaz-mak' fiili ile 'yaz' mevsimi arasındaki farka cümlede kullanıldığı anlam üzerinden dikkat edin.
3
Korkuluk sözcüğü 'korkmak' eyleminden türetilmiştir, diğerleri ise doğrudan isimlerden türemiştir.

Practice More

Fiilden isim yapım ekleri ile isimden isim yapım ekleri arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcük köküne '-mak' getirdiğinizde anlamlı oluyorsa fiil (kork-mak), anlamsız oluyorsa isimdir (söz-mek, tuz-mak gibi).
Estimated Time:45s
Rate this question