Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekilleri üzerindeki etkisi her bölgede aynı şiddette görülmez. Özellikle Konya-Karapınar çevresi, Iğdır Ovası ve Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimleri gibi sahalarda rüzgârın hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekillerine daha sık rastlanmaktadır.

Buna göre, rüzgârın şekillendirici gücünün bu sahalarda yoğunlaşmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Bitki örtüsünün cılız olması ve fiziksel ufalanma sonucu oluşmuş gevşek dokulu malzemenin varlığıAnswer
  2. B
    Türkiye'nin mutlak konumu gereği orta kuşakta yer alması ve yıl boyu Batı rüzgârları etkisinde kalması
  3. C
    Arazinin karstik yapıda olması nedeniyle rüzgârların kimyasal çözünme sürecini hızlandırması
  4. D
    Bu bölgelerdeki yer şekillerinin I. Jeolojik Zaman'da oluşmuş dayanıklı masif araziler üzerinde gelişmesi
  5. E
    Bu sahalarda yer şekillerinin engebeli olması nedeniyle tarımsal nüfus yoğunluğunun aritmetik nüfus yoğunluğundan yüksek olması

Answer

Rüzgârın şekillendirici gücü; bitki örtüsünün cılızlığı, kuraklık ve fiziksel ufalanma sonucu oluşan taşınabilir gevşek malzeme ile doğrudan ilişkilidir.
Doğru cevap, rüzgârın yer şekillerini biçimlendirme gücünün bitki örtüsünün koruyucu etkisinden yoksun sahalarda ve fiziksel ufalanma sonucu oluşan parçalı malzemenin varlığında en yüksek olduğunu açıklar. Konya ve Iğdır gibi sahalar bu fiziksel koşulların Türkiye'deki en tipik örnekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Bölgelerin belirlenmesi
Konya-Karapınar, Iğdır ve Güneydoğu Anadolu'nun güneyi Türkiye'nin en az yağış alan, kurak bölgeleridir.
Rüzgârın etkili olabilmesi için öncelikle iklimin kurak veya yarı kurak olması gerekir.
2
Yüzey özelliklerinin analizi
Bu bölgelerde bitki örtüsü seyrek (step/bozkır) olduğu için toprak rüzgâra karşı korunmasızdır.
Bitki örtüsü rüzgârın hızını keser ve kökleriyle toprağı tutar; bu bölgelerde bu koruma yoktur.
3
Çözünme türünün tespiti
Sıcaklık farklarının fazla olması fiziksel (mekanik) ufalanmayı artırarak kum ve toz gibi gevşek materyalleri açığa çıkarır.
Rüzgârın taşıyıp aşındırma yapabilmesi için zeminde parçalanmış, kuru malzeme bulunmalıdır.

Key Concept

Rüzgâr Şekillendirmesinin Koşulları

Hints

1
Rüzgârın bir yeri şekillendirebilmesi için önünde engel olmaması (bitki gibi) gerekir.
2
Konya ve Iğdır'ın ortak iklim özelliğini ve bu iklimin toprak üzerindeki etkisini düşünün.

Practice More

Türkiye'deki rüzgâr aşındırma şekilleri (mantar kaya, tafoni, şahit kaya) ile biriktirme şekillerini (kumul, lös, barkan) sınıflandırarak çalışmak faydalı olacaktır.
Estimated Time:50s
Rate this question