Examkin

Question

Difficulty: Very hard1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

19211921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele’nin olağanüstü savaş koşullarında hazırlanmış bir çerçeve anayasa olmasına rağmen, metnin önemli bir bölümünü mahalli idarelerin (vilayetvilayet, kazakaza, nahiyenahiye) teşkilatlanmasına ve geniş bir yerinden yönetim modeline ayırmıştır. Bu anayasanın öngördüğü idari yapılanma ve özerklik anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Vilayetler; eğitim, sağlık, iktisat, tarım, bayındırlık ve sosyal yardım gibi mahalli konularda "muhtariyet" (özerklik) ve "şahsiyet-i maneviye" (tüzel kişilik) sahibidir.
  2. B
    Vilayet Şurası, vilayet halkı tarafından seçilen üyelerden oluşur ve vilayetin özerk olduğu konularda karar alma yetkisine sahip temel yasama/karar organıdır.
  3. Merkezi hükümetin vilayetteki temsilcisi olan Vali, hem devletin genel işlerini yürütmekle hem de Vilayet Şurası'nın başkanı olarak mahalli yürütmeyi yönetmekle görevlidir.Answer
  4. D
    Nahiye (bucak) birimleri, tüzel kişiliğe sahip özerk birer idari kademe olarak tanımlanmış olup kendi meclisleri ve bu meclisler tarafından seçilen bir yürütme heyetine sahiptir.
  5. E
    Vilayet Şurası'nın mahalli konularda aldığı kararlar, merkezi idarenin genel siyasetine veya kanunlara aykırı görüldüğünde Vali tarafından itiraz yoluyla durdurulabilir.

Answer

Merkezi hükümetin temsilcisi olan Valinin, özerk Vilayet Şurası'nın da başkanı olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü şura kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçer.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 19211921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 1414. maddesi açıkça "Vilayet Şurası kendi azası meyanından bir reis ve bir idare heyeti intihap eder" (Vilayet Şurası kendi üyeleri arasından bir başkan ve bir idare heyeti seçer) hükmünü içerir. Atanmış bir devlet memuru olan Vali, merkezi idarenin vilayetteki temsilcisidir ancak özerk mahalli idarenin (Vilayet Şurası'nın) başkanı değildir. Bu ayrım, 19211921 sisteminin getirdiği "idari yerinden yönetim" ilkesinin en hassas noktalarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
19211921 Anayasası'nın (1111-2121. maddeler) idari yerinden yönetim modelini analiz edin.
Anayasanın vilayetlere "muhtariyet" (özerklik) ve "şahsiyet-i maneviye" (tüzel kişilik) tanıdığı görülür.
1921 Anayasası, savaş döneminde yerel desteği artırmak için geniş bir desentralizasyon öngörmüştür.
2
Vilayet idaresindeki organların oluşum ve seçim usullerini inceleyin.
Vilayet Şurası'nın halk tarafından seçildiği ve kendi başkanını (reisini) yine kendi içinden seçtiği belirlenir (1414. madde).
Özerklik ilkesi gereği, mahalli organların kendi yöneticilerini seçmesi esastır.
3
Valinin hukuki statüsünü ve yetki sınırlarını değerlendirin.
Valinin Büyük Millet Meclisi tarafından atanan bir devlet görevlisi olduğu ve sadece devletin genel işlerinden (dış siyaset, asayiş vb.) sorumlu olduğu anlaşılır.
Vali, merkezi idare ile mahalli idare arasındaki bağı kuran bir denetim makamıdır, yerel yürütmenin başı değildir.

Key Concept

19211921 Anayasası'nda İdari Yerinden Yönetim ve Vilayet Özerkliği

Hints

1
19211921 Anayasası'nda vilayetlerin hem merkezi idareyi hem de mahalli özerkliği temsil eden ikili bir yapısı vardır.

Practice More

19211921 Anayasası'ndaki bu geniş özerklik hükümlerinin 19241924 Anayasası'nda neden daraltıldığını ve üniter devlet yapısının nasıl güçlendirildiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

More questions from this topic