Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de denizden gelen nemli hava kütleleri bir dağ yamacı boyunca yükseldiğinde, sıcaklığın düşmesiyle birlikte havanın maksimum nemi azalırken bağıl nemi artar. Bağıl nemin %100\%100'e ulaşıp yoğunlaşmanın başlamasıyla oluşan orografik (yamaç) yağışlarının miktarı, dağların yükseltisi ve kıyıya olan mesafesiyle doğrudan ilişkilidir.

Bu bilgiler doğrultusunda, Karadeniz kıyı kuşağında yer alan Samsun ve Rize şehirlerinin yıllık toplam yağış miktarları arasındaki belirgin farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dağların (Canik ve Kaçkarlar) yükseltisinin ve kıyıya olan mesafesinin farklılık göstermesiAnswer
  2. B
    Şehirlerin enlem değerlerinin farklı olması nedeniyle mutlak nem kapasitelerinin değişmesi
  3. C
    Samsun'da cephesel yağışlar görülürken, Rize'de sadece konveksiyonel yağışların etkili olması
  4. D
    Rize'nin bitki örtüsünün orman, Samsun'un ise kültür bitkilerinden oluşması
  5. E
    İzlanda alçak basıncının Rize'yi, Basra alçak basıncının ise sadece Samsun'u etkilemesi

Answer

Doğu Karadeniz'de Kaçkar Dağları'nın çok yüksek olması ve kıyıya çok yakın uzanması, Orta Karadeniz'deki Canik Dağları'nın ise alçak olup kıyıdan daha geride başlaması, yağış miktarındaki farkın temel nedenidir.
Yağış miktarındaki farkın temel nedeni yer şekilleridir. Doğu Karadeniz bölümünde dağların yükseltisinin fazla olması ve kıyıya paralel, hemen kıyı gerisinden yükselmesi nemli havanın kıyıya bol yağış bırakmasını sağlar. Orta Karadeniz'de ise dağların hem daha alçak olması hem de kıyıdan daha içeride başlaması yağış miktarının azalmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Orografik yağış mekanizmasını analiz etme
Denizden gelen nemli havanın yağış bırakması için bir engelle karşılaşması ve yükselerek soğuması gerekir.
Yükselen havanın sıcaklığı düşer, bu da maksimum nemin (kapasitenin) azalmasına ve bağıl nemin (doluluk oranının) artmasına neden olur.
2
Bölgesel yer şekillerini karşılaştırma
Rize gerisindeki Kaçkar Dağları yaklaşık 39003900 m yüksekliğe sahipken, Samsun gerisindeki Canik Dağları yaklaşık 15001500 m civarındadır.
Yüksek dağlar nemli havanın daha fazla yükselmesine, dolayısıyla daha fazla soğuyup daha fazla yağış bırakmasına neden olur.
3
Dağların kıyıya uzaklığını değerlendirme
Canik Dağları kıyının çok gerisinden başlarken, Kaçkarlar kıyıdan hemen sonra yükselir.
Dağlar kıyıdan uzaklaştıkça nemli hava içeriye sızar ve kıyıya bıraktığı yağış şiddeti azalır.

Key Concept

Havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) ile yer şekilleri (yükselti ve uzanış) arasındaki ilişki.

Practice More

Akdeniz Bölgesi'nde de benzer şekilde Antalya ve Adana arasındaki yağış miktar farkını, dağların kıyıya olan mesafesi (Antalya'da Bey Dağları'nın konumu) üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question