Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de nemlilik ve yağış koşulları üzerine yapılan bir araştırmada, yükselen bir hava kütlesinin her 100100 metrede 0,5 °C0,5 \text{ °C} soğuduğu (nemli adiyabatik gradyan), ancak zirveyi aşıp diğer yamaçta alçalmaya başladığında Fön (Fo¨hnFöhn) etkisiyle her 100100 metrede 1 °C1 \text{ °C} ısındığı bilinmektedir.

Deniz seviyesinden (0 metre0 \text{ metre}) 15 °C15 \text{ °C} sıcaklık ve %60\%60 bağıl nem ile harekete geçen nemli bir hava kütlesinin, 3000 metre3000 \text{ metre} yüksekliğindeki bir dağı aşarak iç kesimlerde 500 metre500 \text{ metre} yükseltiye indiği varsayıldığında; bu hava kütlesinin yolculuğu boyunca gerçekleşen değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Dağın denize bakan yamacında yükselen hava kütlesinin nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) azalmıştır.
  2. B
    Yoğuşma seviyesinden sonra hava kütlesinin mutlak nem miktarında düşüş yaşanmıştır.
  3. C
    Dağın zirvesinde (3000 metre3000 \text{ metre}) bağıl nem oranı en yüksek seviyeye ulaşmıştır.
  4. Hava kütlesinin dağın iç kesimlerine bakan yamacında 500 metre500 \text{ metre} yükseltiye ulaştığı andaki sıcaklığı 15 °C15 \text{ °C}'dir.Answer
  5. E
    Hava kütlesi dağı aşıp alçalırken havanın nem açığı ve buharlaşma potansiyeli artış göstermiştir.

Answer

Hava kütlesinin iç kesimlerde 500 metre yükseltiye ulaştığı andaki sıcaklığının 15 °C olduğunu belirten seçenek yanlıştır; çünkü Fön etkisiyle havanın sıcaklığı 25 °C'ye çıkmıştır.
Hesaplamalar sonucunda, hava kütlesinin deniz seviyesinden (0 m0 \text{ m}) 15 °C15 \text{ °C} ile başlayıp 3000 m3000 \text{ m}'ye çıktığında 0 °C0 \text{ °C}'ye düştüğü, ancak buradan 500 m500 \text{ m}'ye indiğinde (2500 m2500 \text{ m}'lik alçalma) sıcaklığının 25 °C25 \text{ °C}'ye yükseldiği görülür. Bu nedenle sıcaklığın 15 °C15 \text{ °C} olduğunu belirten ifade bilimsel olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yükselme sırasındaki sıcaklık değişimini hesapla
3000 metre/100×0,5 °C=15 °C3000 \text{ metre} / 100 \times 0,5 \text{ °C} = 15 \text{ °C} düşüş.
Hava kütlesi yükseldikçe sıcaklığı soğuma gradyanına göre azalır.
2
Zirve sıcaklığını bul
15 °C−15 °C=0 °C15 \text{ °C} - 15 \text{ °C} = 0 \text{ °C}.
Başlangıç sıcaklığından toplam soğuma miktarını çıkarırız.
3
Alçalma mesafesini ve sıcaklık artışını hesapla
(3000 m−500 m)/100×1 °C=25 °C(3000 \text{ m} - 500 \text{ m}) / 100 \times 1 \text{ °C} = 25 \text{ °C} artış.
Fön rüzgarları alçalırken sürtünmenin etkisiyle her 100 metrede 1 °C ısınır.
4
Varış noktası sıcaklığını hesapla
0 °C+25 °C=25 °C0 \text{ °C} + 25 \text{ °C} = 25 \text{ °C}.
Zirve sıcaklığına alçalma sırasındaki artışı ekleyerek son sıcaklığı buluruz.

Key Concept

Fön (Föhn) Etkisi ve Adiyabatik Sıcaklık Değişimi

Hints

1
Yükselen havanın soğuma hızı ile alçalan havanın (Fön) ısınma hızının farklı olduğunu unutmayın.
2
Zirveye kadar olan 30003000 metrelik tırmanışta hava kaç derece soğur? Ardından 25002500 metre alçalırken kaç derece ısınır?
3
Zirve sıcaklığı 0 °C0 \text{ °C}'dir. 25002500 metre alçalırken her 100100 metrede 1 °C1 \text{ °C} ısınma eklediğinizde sonuç 25 °C25 \text{ °C} çıkar.

Practice More

Fön rüzgarlarının Türkiye'de tarım ürünlerinin olgunlaşma süresi ve orman yangınları üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nem ve Yağış

More questions from this topic